نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۱۹ (شرح میر حبیب الله خوئی)

حکمت ۴۴۰ صبحی صالح

۴۴۰-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )مَا أَنْقَضَ النَّوْمَ لِعَزَائِمِ الْیَوْمِ

شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

 

التاسعه عشره بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۱۹) و قال علیه السّلام: ما أنقض النّوم لعزائم الیوم.

الاعراب

ما أنقض النوم فعل التعجب مع مفعوله.

المعنى

صدر کلامه علیه السّلام کمثل سائر لنقض العزم و التّصمیم بالتوانى و الکسل فکثیرا ما یعزم الانسان على أمر یعمله غدا فینام علیه ثمّ یندم و ینصرف عنه.

الترجمه

وه چه بسیار شده که خواب شب تصمیمات روز را درهم شکسته و گسسته.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۶

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۱۸ (شرح میر حبیب الله خوئی)

حکمت ۴۴۱ صبحی صالح

۴۴۱-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )الْوِلَایَاتُ مَضَامِیرُ الرِّجَال‏

 شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الثامنه عشره بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۱۸) و قال علیه السّلام: الولایات مضامیر الرّجال.

اللغه

(المضامیر) جمع مضمار و هى الأمکنه الّتی یقرن فیها الخیل للسباق و یطلق على مدّه السباق أیضا.

المعنى

نبّه علیه السّلام إلى أنّه کما یعرف جوده الفرس و جوهره فی میدان المسابقه، یعرف کفایه الرّجل و جوهره بتصدّیه للولایه على شعب أو صقع من حیث صحّه تدبیره فی إداره الامور و عدمها و قوّه رأیه و عزمه و ضعفه و من حیث عدله و ظلمه و من نواح اخر یرتبط بالولایه و الحکم.

الترجمه

فرمود: حکمرانى میدان مسابقه مردان جهانست.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۸

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۱۷ (شرح میر حبیب الله خوئی)معنى زهد

 حکمت ۴۳۹ صبحی صالح

۴۳۹-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )الزُّهْدُ کُلُّهُ بَیْنَ کَلِمَتَیْنِ مِنَ الْقُرْآنِ قَالَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ لِکَیْلا تَأْسَوْا عَلى‏ ما فاتَکُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاکُمْ‏ وَ مَنْ لَمْ یَأْسَ عَلَى الْمَاضِی وَ لَمْ یَفْرَحْ بِالْآتِی فَقَدْ أَخَذَ الزُّهْدَ بِطَرَفَیْهِ

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

السابعه عشره بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۱۷) و قال علیه السّلام: الزّهد کلّه بین کلمتین من القرآن قال اللَّه سبحانه «لِکَیْلا تَأْسَوْا عَلى‏ ما فاتَکُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاکُمْ»-  ۲۳-  الحدید» و من لم یأس على الماضی و لم یفرح بالاتی فقد أخذ الزّهد بطرفیه.

 

اللغه

(الأسى): الحزن.

المعنى

الزهد هو عدم الرغبه إلى شی‏ء کما قال اللَّه تعالى: «وَ شَرَوْهُ بِثَمَنٍ بَخْسٍ دَراهِمَ مَعْدُودَهٍ وَ کانُوا فِیهِ مِنَ الزَّاهِدِینَ»-  ۲۰-  یوسف» و دلیل عدم الرغبه فی الدّنیا عدم الحزن على ما فات منها و عدم الفرح بما یأتی منها، فیساوی عند الزاهد وجدان الدنیا و فقدانها، و هذا تعریض على من تظاهر بالزهد بترک العمل و لبس الخشن.

الترجمه

فرمود: تمام معنى زهد در دو کلمه از قرآن قرار دارد خدای سبحان فرماید «تا اندوه نخورند بر آنچه از دست آنها رفته، و شاد نشوند بدانچه بدست آنها آید ۲۳-  الحدید» و کسى که بر گذشته اندوه نخورد و به آینده شاد نشود زهد را از دو سو بدست آورده.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۷

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۱۶ (شرح میر حبیب الله خوئی)

 حکمت ۴۳۸ صبحی صالح

۴۳۸-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )النَّاسُ أَعْدَاءُ مَا جَهِلُوا

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

السادسه عشره بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۱۶) و قال علیه السّلام: النّاس أعداء ما جهلوا.

المعنى

العداوه نفور بین المتعادیین ینشأ من عدم توافقهما فی محیط وجودهما، فلا عداوه أبین ممّا بین الوجود و العدم، و العلم و الجهل.

الترجمه

آنچه را مردم ندانند دشمن آنند.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۹

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۱۵ (شرح میر حبیب الله خوئی)

 حکمت ۴۳۷ صبحی صالح

۴۳۷-وَ سُئِلَ ( علیه ‏السلام  )أَیُّهُمَا أَفْضَلُ الْعَدْلُ أَوِ الْجُودُ فَقَالَ ( علیه‏السلام  )الْعَدْلُ یَضَعُ الْأُمُورَ مَوَاضِعَهَا وَ الْجُودُ یُخْرِجُهَا مِنْ جِهَتِهَا وَ الْعَدْلُ سَائِسٌ عَامٌّ وَ الْجُودُ عَارِضٌ خَاصٌّ فَالْعَدْلُ أَشْرَفُهُمَا وَ أَفْضَلُهُمَا

 شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الخامسه عشره بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۱۵) و سئل منه علیه السّلام أیّما أفضل العدل أو الجود فقال علیه السّلام: العدل یضع الأمور مواضعها، و الجود یخرجها من جهتها، و العدل سائس عامّ، و الجود عارض خاصّ، فالعدل أشرفهما و أفضلهما.

المعنى

العدل هو الاستقامه فی جمیع شئون الحیاه و التساوی فی الحقوق و المبادلات فرجل عادل یعمل بوظیفته فی جمیع اموره و منها الکسب لمعاشه و رفع حاجته بیده، و جامعه عادله تعطى کلّ ذى حق حقها، فلا یوجد فیها أحد یکفّ نفسه عن العمل لحیاته و یعیش من کدّ ید غیره، و لا یوجد فیها عمل بلا اجره عادله و لا احتکار للثروه و استثمار للأیادی الضعیفه فلا مورد فی الجامعه العادله التی تضع کلّ شی‏ء فی موضعها للجود، فانّه بذل بلا عوض لمن یسئل أو لا یسئل، فانّ المعطی إن أعطى ما احتاج إلیه فی نفسه و عیاله فقد أخرج المال فی غیر جهته، و إن أعطى من فاضل معاشه فقد أخرجه من جهه ادّخاره و جمعه، فانّ جمع المال من الحلال یحاسب علیه و من الحرام موجب للعقاب، و الاخذ إن أخذه لحاجته فقد قصّر فی تحصیل معاشه أو لم یساعده الاجتماع علیه لعدم عدالته، و إن أخذه مزیدا على الحاجه فقد ابتلى بالحرص و الطمع فالجود إخراج للامور عن جهتها العادله مضافا إلى أنّه یدعو إلى الکسل و الافتقار إلى الجواد.

و العدل إذا عمّ و تمّ یسوس النّاس جمیعا فی جمیع الشئون الحیویّه، فلا یبقى‏ذو حاجه للانفاق علیه، و الجود بذل خاص لأفراد خاصّه و عارض مفارق من الاجتماع فقد یکون و قد لا یکون، فلا یصحّ الاعتماد علیه فی إداره الامور.

الترجمه

از آن حضرت پرسش شد که عدالت بهتر است یا جود و سخاوت در پاسخ فرمود: عدالت هر چیزى را در جاى خود قرار مى ‏دهد و نظم اقتصادى و اجتماعى کامل فراهم میکند، ولى جود و بخشش کارها را از مجاری طبیعى خود بیرون مى‏ برد و نظم را برهم مى ‏زند، عدالت سیاست عموم و تدبیر زندگانى براى همه است، ولى جود عارضه مخصوصى است که شامل حال بعضى مى‏ شود پس عدالت أشرف و أفضل است.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۲۰

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۱۴ (شرح میر حبیب الله خوئی)

حکمت ۴۳۵ صبحی صالح

۴۳۵-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )مَا کَانَ اللَّهُ لِیَفْتَحَ عَلَى عَبْدٍ بَابَ الشُّکْرِ وَ یُغْلِقَ عَنْهُ بَابَ الزِّیَادَهِ وَ لَا لِیَفْتَحَ عَلَى عَبْدٍ بَابَ الدُّعَاءِ وَ یُغْلِقَ عَنْهُ بَابَ الْإِجَابَهِ وَ لَا لِیَفْتَحَ لِعَبْدٍ بَابَ التَّوْبَهِ وَ یُغْلِقَ عَنْهُ بَابَ الْمَغْفِرَهِ

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الرابعه عشره بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۱۴) و قال علیه السّلام: ما کان اللَّه لیفتح على عبد باب الشّکر و یغلق عنه باب الزّیاده، و لا لیفتح على عبد باب الدّعاء و یغلق عنه باب الإجابه، و لا لیفتح على عبد باب التّوبه و یغلق عنه باب المغفره.

المعنى

من أهمّ وسائل السعادیه المعنویه و ألطاف اللَّه الخفیّه للانسان بشارات توحى إلیه باثاره همّته نحو الطاعه و الانابه إلى اللَّه، و قد بیّن علیه السّلام فی هذه الحکمه ثلاث بشارات فیها إشارات:

۱-  توجیه اللَّه، قلب عبده نحو شکر نعمته بصرفه فی رضا اللَّه و فیما ینبغی صرفها فیه من الانفاق فی سبیل الخیرات، فانه یؤذن بمزید النعم و دوامه کما تقدّم.

۲-  إقبال القلب إلى الدّعاء و طلب الحاجه من اللَّه، فانه یؤذن بالاجابه و قضاء الحاجه.

۳-  التنبّه للانابه إلى اللَّه و التوبه عن المعاصی، فانّه یؤذن بالمغفره و البراءه من الذّنوب.

الترجمه

فرمود: نباشد که خدا در شکرگزارى را بر بنده بگشاید و در مزید نعمت را بر او ببندد، و نه این که در دعا و نیاز را برویش بگشاید و در اجابت را بروى ببندد، و نه این که در توبه را برویش بگشاید و در آمرزش را بر وى ببندد.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۴۰

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۱۳ (شرح میر حبیب الله خوئی)

 حکمت ۴۳۴ صبحی صالح

۴۳۴-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )اخْبُرْ تَقْلِهِ

قال الرضی و من الناس من یروی هذا للرسول ( صلى‏الله‏علیه‏وآله‏وسلم  ) و مما یقوی أنه من کلام أمیر المؤمنین ( علیه‏السلام  ) ما حکاه ثعلب عن ابن الأعرابی قال المأمون لو لا أن علیا قال اخبر تقله لقلت اقله تخبر

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الثالثه عشره بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۱۳) و قال علیه السّلام: اخبر تقله. قال الرّضیّ: و من النّاس من یروی هذا لرسول اللَّه، صلّى اللَّه علیه و آله، و ممّا یقوی أنه من کلام أمیر المؤمنین، علیه السّلام، ما حکاه ثعلب عن ابن الأعرابی قال: قال المأمون: لولا أنّ علیّا علیه السّلام قال: اخبر تقله، لقلت أنا: اقله تخبر.

اللغه

(قلى) یقلی «من باب ضرب» و قلی یقلى «من باب علم» قلى و قلاء: أبغضه.

الاعراب

اخبر، فعل أمر من خبر یخبر، تقله، مخاطب المضارع من تقلى مجزوم فی جواب الأمر، و الهاء مزیده للسکت و الوقف.

المعنى

قال الشارح المعتزلی: معناه أنّه اختبر النّاس و جرّبهم تبغضهم، فانّ التجربه تکشف عن مساویهم و سوء أخلاقهم، فضرب مثلا لمن یظنّ به الخیر و لیس هناک فأما قول المأمون «لولا أنّ علیّا قاله لقلت: أقله تخبر» فلیس المراد حقیقه القلى و هو البغض، بل المراد الهجر و القطیعه: یقول قاطع أخاک مجرّبا-  إلخ.

و قال ابن میثم: و ما نقل عن المأمون من العکس، یرید به أنّ إظهار البغض للشخص یکشف عن باطنه لأنّه إما أن یقابل بمثل ذلک أو یترک فیعرف خیره من شرّه.

أقول: کلامه علیه السّلام کنایه عن اختلال ظاهر حال المسلمین من الدلاله على‏ حسن باطنهم و الاعتماد علیهم فی الامور کما یتوقّع من مسلم سالم بل إنسان سالم و کلام المأمون کنایه عن بلوغ حال النّاس من السّوء إلى أنّه صار ظاهر حالهم الفساد فینبغی بغضهم و التجنب عنهم إلّا بعد التجربه و کشف حسن الحال و طیب السریره و کلاهما حسن فی ما یناسبها من العصور و أحوال الشعوب و الأقوام.

الترجمه

فرمود: خبر گیر تا دشمن شوى.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۹

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۱۲ (شرح میر حبیب الله خوئی)

 حکمت ۴۳۳ صبحی صالح

۴۳۳-وَ قَالَ ( علیه‏ السلام  )اذْکُرُوا انْقِطَاعَ اللَّذَّاتِ وَ بَقَاءَ التَّبِعَاتِ

 شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

 الثانیه عشره بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۱۲) و قال علیه السّلام: اذکروا انقطاع اللّذّات، و بقاء التّبعات.

 

الترجمه

یادآور باشید که کامجوئیها مى‏ روند، و مسئولیّت آنها بگردن شما مى‏ ماند.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

 

بازدیدها: ۹

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۱۱ (شرح میر حبیب الله خوئی)

 حکمت ۴۳۲ صبحی صالح

۴۳۲-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )إِنَّ أَوْلِیَاءَ اللَّهِ هُمُ الَّذِینَ نَظَرُوا إِلَى بَاطِنِ الدُّنْیَا إِذَا نَظَرَ النَّاسُ إِلَى ظَاهِرِهَا وَ اشْتَغَلُوا بِآجِلِهَا إِذَا اشْتَغَلَ النَّاسُ بِعَاجِلِهَا فَأَمَاتُوا مِنْهَا مَا خَشُوا أَنْ یُمِیتَهُمْ وَ تَرَکُوا مِنْهَا مَا عَلِمُوا أَنَّهُ سَیَتْرُکُهُمْ وَ رَأَوُا اسْتِکْثَارَ غَیْرِهِمْ مِنْهَا اسْتِقْلَالًا وَ دَرَکَهُمْ لَهَا فَوْتاً

أَعْدَاءُ مَا سَالَمَ النَّاسُ وَ سَلْمُ مَا عَادَى النَّاسُ

بِهِمْ عُلِمَ الْکِتَابُ وَ بِهِ عَلِمُوا وَ بِهِمْ قَامَ الْکِتَابُ وَ بِهِ قَامُوا

لَا یَرَوْنَ مَرْجُوّاً فَوْقَ مَا یَرْجُونَ وَ لَا مَخُوفاً فَوْقَ مَا یَخَافُونَ

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الحادیه عشره بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۱۱) و قال علیه السّلام: إنّ أولیاء اللَّه هم الّذین نظروا إلى باطن الدّنیا إذا نظر النّاس إلى ظاهرها، و اشتغلوا باجلها إذا اشتغل النّاس بعاجلها، فأماتوا منها ما خشوا أن یمیتهم، و ترکوا منها ما علموا أنّه سیترکهم، و رأوا استکثار غیرهم منها استقلالا، و درکهم لها فوتا، أعداء ما سالم النّاس، و سلم ما عادى النّاس، بهم علم الکتاب و به علموا، و بهم قام الکتاب و [هم‏] به قاموا، لا یرون مرجوّا فوق ما یرجون، و لا مخوفا فوق ما یخافون.

 

المعنى

قال الشارح المعتزلی: هذا یصلح أن تجعله الامامیه شرح حال الأئمه المعصومین على مذهبهم لقوله: فوق ما یرجون بهم علم الکتاب و به علموا، و أمّا نحن فنجعله حال العلماء العارفین.. أقول: ما تبادر إلى فکره من إمام کلامه علیه السّلام إلى شرح حال الأئمه المعصومین علیهم السّلام حق لا یصحّ العدول عنه، و هو معترف بوجود هذه الصفات و الألقاب فیهم علیهم السّلام فیا لیت عرّف أعیان و أشخاص بعض العارفین و الأولیاء غیرهم علیهم السّلام ممّن حازوا هذه الصّفات حتّى نعرفهم و ندرس حالهم، و لو کان قد عرفهم لعرّفهم و لم یکتف بوصفهم العام و ذکرهم على وجه الابهام، و أین اولئک و کم عددهم

الترجمه

فرمود: براستى أولیاء خدا هم آن کسانند که درون دنیا را نگرانند در آن گاه که مردم بظاهر فریبایش چشم دارند، و به آینده و سرانجام مشغولند در حالى که مردم بنقد دنیا سرگرم و در تلاشند، اولیاء حق آنچه از دنیا را که مایه هلاک آنها است چون نفس أمّاره و هوا نابود مى‏ سازند و خود را رها مى‏ نمایند، و آنچه از دنیا که از آنها جدا میشوند وامى‏نهند و بدان زهد مى ‏ورزند و مى‏ دانند هر آنچه از دنیا را که دنیاطلبان فزون مى‏ دانند و افزون مى‏ خواهند اندک و ناچیز است، و رسیدن بدان فوت سعادت و نجاتست، اولیاء خدا دشمن آنچه هستند که مردم دنیاطلب با آن در سازشند و سازگارند با هر که دشمن مردم دنیادار است، بوجود آنها قرآن خدا دانسته شود و بنشانه‏ هاى قرآنى آنها شناخته شوند، کتاب خداى تعالى بوجود آنان برپا است و آنها هستند که بأحکام آن قیام کنند، امیدوارترى از امید مقدّس آنان نیست و بیمناکترى از آنچه در بیم آنند وجود ندارد.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۲۶

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۱۰ (شرح میر حبیب الله خوئی)

 حکمت ۴۳۱ صبحی صالح

۴۳۱-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )الرِّزْقُ رِزْقَانِ طَالِبٌ وَ مَطْلُوبٌ فَمَنْ طَلَبَ الدُّنْیَا طَلَبَهُ الْمَوْتُ حَتَّى یُخْرِجَهُ عَنْهَا وَ مَنْ طَلَبَ الْآخِرَهَ طَلَبَتْهُ الدُّنْیَا حَتَّى یَسْتَوْفِیَ رِزْقَهُ مِنْهَا

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

العاشره بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۱۰) و قال علیه السّلام: الرّزق رزقان: طالب، و مطلوب، فمن طلب الدّنیا طلبه الموت حتّى یخرجه عنها، و من طلب الاخره طلبته الدّنیا حتّى یستوفى رزقه منها.

 

المعنى

تقسیم الرزق إلى قسمین باعتبار حال المرزوق، فالرزق الطالب لمن صرف همّه فی أمر آخرته و لا یتوجّه إلى تحصیل الدّنیا لعلوّ همّته، فالرزق المقدّر له یطلبه حتّى یصل إلیه و الکسب بمقدار تحصیل القوت لنفسه و عیاله الواجبى النفقه من طلب الاخره أیضا.

و الرزق المطلوب لمن طلب الدّنیا و لم یهتمّ بالاخره، و هو الذی یطلبه الموت حتّى یخرجه من الدّنیا.

الترجمه

فرمود: روزى دو تا است: یکى جویاى روزی خور است و یکى را جویند، هر کس بدنبال دنیا رود مرگ در دنبال او باشد تا از دنیاش بیرون برد، و هر کس دنبال آخرت رود دنیا بدنبال او باشد تا همه روزى او را بوى بپردازد.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۳۹

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۰۹ (شرح میر حبیب الله خوئی)

حکمت ۴۳۰ صبحی صالح

۴۳۰-وَ قَالَ ( علیه‏ السلام  )إِنَّ أَخْسَرَ النَّاسِ صَفْقَهً وَ أَخْیَبَهُمْ سَعْیاً رَجُلٌ أَخْلَقَ بَدَنَهُ فِی طَلَبِ مَالِهِ وَ لَمْ تُسَاعِدْهُ الْمَقَادِیرُ عَلَى إِرَادَتِهِ فَخَرَجَ مِنَ الدُّنْیَا بِحَسْرَتِهِ وَ قَدِمَ عَلَى الْآخِرَهِ بِتَبِعَتِهِ

 شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

التاسعه بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۰۹) و قال علیه السّلام: إنّ أخسر النّاس صفقه و أخیبهم سعیا رجل أخلق بدنه فی طلب [آ]ماله، و لم تساعده المقادیر على إرادته، فخرج من الدّنیا بحسرته، و قدم على الاخره بتبعته.

اللغه

(الصّفقه): المتاع الّذی یکون موردا للمبایعه و ینسب إلیها الخساره و الربح.

المعنى

کان طالب الدّنیا هذا باع نفسه بهذا المال الذی اکتسبه لصرفه فیما یریده من آماله، و لکن القدر لم یساعده على حصول الأمل فخسر فی معاملته.

الترجمه

فرمود: زیانمندتر مردم در معامله خود و نومیدتر همه در تلاشش کسی است که تنش در کسب مالى فرسوده کرده و مقدّراتش یار نشده تا کامى برآرد و با افسوس از دنیا رفته و وزر مالش را باخرت برده.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۴

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۰۸ (شرح میر حبیب الله خوئی)

 حکمت ۴۲۹ صبحی صالح

۴۲۹-وَ قَالَ ( علیه‏ السلام  )إِنَّ أَعْظَمَ الْحَسَرَاتِ یَوْمَ الْقِیَامَهِ حَسْرَهُ رَجُلٍ کَسَبَ مَالًا فِی غَیْرِ طَاعَهِ اللَّهِ فَوَرِثَهُ رَجُلٌ فَأَنْفَقَهُ فِی طَاعَهِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ فَدَخَلَ بِهِ الْجَنَّهَ وَ دَخَلَ الْأَوَّلُ بِهِ النَّارَ

 شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱ 

الثامنه بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۰۸) و قال علیه السّلام: إنّ أعظم الحسرات یوم القیامه حسره رجل کسب مالا فی غیر طاعه اللَّه، فورثه رجل فأنفقه فی طاعه اللَّه سبحانه، فدخل به الجنّه و دخل الأوّل به النّار.

المعنى

کلامه هذا یحتمل وجهین: الأوّل-  أنّه کسب المال من وجه محرّم و لکن وصل إلى الوارث بوجه محلّل کالمأخوذ بالربا فانّه إذا اختلط بالمال و مات آخذه یحلّ لوارثه، و کما إذا لم یعلم الوارث بحرمته أصلا أو خمسه فیما یتعلّق به الخمس من المشتبه بالحرام أو ارتکب الخلاف فی الکسب و لم یسر إلى حرمه المأخوذ به کما فی الغش و النجش.

الثانی-  أنّه کسبه لماله کان حلالا و لکنّه عصى اللَّه فی سائر اموره لکونه تارک الصّلاه و الصّوم مثلا، و له أمثاله کثیره فی کلّ عصر.

الترجمه

بزرگترین افسوس در روز قیامت افسوس کسی است که مالى در غیر طاعت‏ خدا بدست آورده و مردى مالش را بارث برده و آنرا در طاعت خداوند سبحان صرف کرده و ببهشت رفته و آن أوّلى بدوزخ رفته.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۷

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۰۷ (شرح میر حبیب الله خوئی)

حکمت ۴۲۸ صبحی صالح

۴۲۸-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )فِی بَعْضِ الْأَعْیَادِ إِنَّمَا هُوَ عِیدٌ لِمَنْ قَبِلَ اللَّهُ صِیَامَهُ وَ شَکَرَ قِیَامَهُ وَ کُلُّ یَوْمٍ لَا یُعْصَى اللَّهُ فِیهِ فَهُوَ عِیدٌ

شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

السابعه بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۰۷) و قال علیه السّلام فی بعض الأعیاد: إنّما هو عید لمن قبل اللَّه صیامه، و شکر قیامه، و کلّ یوم لا یعصى اللَّه فیه فهو یوم عید.

المعنى

العید یوم موضوع لتزاور الأحباب و تبادل الأفراح و إقامه حفلات السرور و لبس الثیاب الفاخره و المظاهره بالمفاخر و الماثر الشعبیّه، و قد جعل اللَّه یوم الفطر عیدا لاحتفال النّاس بالصلاه و الدّعاء و یوم الأضحى لاقامه الشعائر فی المشاعر فقال علیه السّلام: مغزى الأعیاد الاسلامیّه التقرّب إلى اللَّه تعالى فمن قبل صیامه و قیامه فقد فاز بالعید و کان عیده سعیدا، و بهذا الاعتبار کلّ یوم لا یرتکب المؤمن معصیه فهو عید له و سعید علیه.

الترجمه

در یکى از اعیاد فرمود: همانا عید است براى کسى که روزه‏اش قبول و شب بیداریش مشکور باشد، و هر روز خداوند در آن معصیت نشود عید است.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۳

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۰۶ (شرح میر حبیب الله خوئی)

حکمت ۴۲۷ صبحی صالح

۴۲۷-وَ قَالَ ( علیه‏ السلام  )مَنْ شَکَا الْحَاجَهَ إِلَى مُؤْمِنٍ فَکَأَنَّهُ شَکَاهَا إِلَى اللَّهِ وَ مَنْ شَکَاهَا إِلَى کَافِرٍ فَکَأَنَّمَا شَکَا اللَّهَ

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

السادسه بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۰۶) و قال علیه السّلام: من شکا الحاجه إلى مؤمن فکأنّه شکاها إلى اللَّه، و من شکاها إلى کافر فکأنّما شکا اللَّه.

المعنى

روى فی الحدیث القدسى أنّه «لا یسعنی أرضی و لا سمائی و لکن یسعنی قلب عبدی المؤمن» و فی حدیث الکافی: لا یزال عبدى یتقرّب إلىّ بالنوافل حتّى کنت سمعه الّذی یسمع به، و بصره الّذی یبصر بهما.. فاذا کان المؤمن بهذه المثابه من القرب إلى اللَّه و ینعکس فی قلبه و إحساسه عنایه اللَّه تعالى و رحمته، فالشکایه إلیه کالشکایه إلى اللَّه تعالى، و لکن الکافر فی جمیع ذلک ضدّ للمؤمن فالشکایه إلیه شکایه من اللَّه عند عدوّه.

الترجمه

فرمود: هر که بمؤمنى شکایت کند مانند آنست که بخدا شکایت کرده، و هر کس بکافری شکایت برد مانند آنست که از خدا شکایت کرده.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۲۴

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۰۵ (شرح میر حبیب الله خوئی)

حکمت ۴۲۶ صبحی صالح

۴۲۶-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )لَا یَنْبَغِی لِلْعَبْدِ أَنْ یَثِقَ بِخَصْلَتَیْنِ الْعَافِیَهِ وَ الْغِنَى بَیْنَا تَرَاهُ مُعَافًى إِذْ سَقِمَ وَ بَیْنَا تَرَاهُ غَنِیّاً إِذِ افْتَقَر

 شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الخامسه بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۰۵) و قال علیه السّلام: لا ینبغی للعبد أن یثق بخصلتین: العافیه و الغنى، بینا تراه معافا إذ سقم، و بینا تراه غنیّا إذ افتقر.

الترجمه

فرمود: شایسته نیست بنده خدا بدو چیز اعتماد کند، و آن دو: تندرستى و توانگریست، در میان این که او را تندرست بینی بناگاه بیمار شود، و در این میان که توانگرش بینی ناگاه مستمند گردد. 

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۵

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۰۴ (شرح میر حبیب الله خوئی)

  حکمت ۴۲۵ صبحی صالح

۴۲۵-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )إِنَّ لِلَّهِ عِبَاداً یَخْتَصُّهُمُ اللَّهُ بِالنِّعَمِ لِمَنَافِعِ الْعِبَادِ فَیُقِرُّهَا فِی أَیْدِیهِمْ مَا بَذَلُوهَا فَإِذَا مَنَعُوهَا نَزَعَهَا مِنْهُمْ ثُمَّ حَوَّلَهَا إِلَى غَیْرِهِمْ

 شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الرابعه بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۰۴) و قال علیه السّلام: إنّ للّه عبادا یختصّهم اللَّه بالنّعم لمنافع‏ العباد فیقرّها فی أیدیهم ما بذلوها، فإذا منعوها نزعها منهم ثمّ حوّلها إلى غیرهم.

المعنى

قد روى فی الحدیث القدسى «أنّ الفقراء عیالی و الأغنیاء و کلائی» و من المقرّر أنّ الوکیل یبقى على عمله ما دام أمینا و عاملا بمقتضى الوکاله، فاذا خان الوکیل و تعدّى عمّا تعهّد و فی وکالته فلا ینتظر إلّا العزل عن العمل، و أنواع نعم اللَّه فی أیدی صاحبها أمانه من اللَّه تعالى لیصرف فی حوائج کافّه العباد المستحقّین فاذا لم یصرفها صاحبها فی ذلک یحوّلها اللَّه تعالى إلى غیرهم.

الترجمه

فرمود: براى خدا بنده‏هائیست که آنانرا بنعمتهای خود مخصوص ساخته تا بهمه بندگان خدا سود برسانند و تا وقتى آن نعمتها را بمستحقان ببخشند در دست آنها برقرار باشند، و چون دریغ کردند خدا از آنها بگیردشان و بدیگرى تحویلشان دهد.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۱۲

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۰۳ (شرح میر حبیب الله خوئی)

حکمت ۴۲۴ صبحی صالح

۴۲۴-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )الْحِلْمُ غِطَاءٌ سَاتِرٌ وَ الْعَقْلُ حُسَامٌ قَاطِعٌ فَاسْتُرْ خَلَلَ خُلُقِکَ بِحِلْمِکَ وَ قَاتِلْ هَوَاکَ بِعَقْلِکَ

 شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الثالثه بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۰۳) و قال علیه السّلام: الحلم غطاء ساتر، و العقل حسام قاطع فاستر خلل خلقک بحلمک، و قاتل هواک بعقلک.

المعنى

شبّه علیه السّلام الحلم بغطاء یستر المعایب فانه إذا صبر الانسان فی مقابل سفه الجاهل یستر عیوبه من وجهین:

۱-  لا یظهر منه سوره الغضب فتتکلّم بما لا ینبغی من السبّ، و لا یرتکب عملا من الضرب و اللّکم فیستر هذه العیوب.

۲-  یسکت الجاهل تجاه حلمه فلا یصیبه بأکثر ممّا سفه فی حقّه، فیستر أیضا عیوبه بسکوته.

و الهوى یصول على ما یوافقه کالسبع الضّارى و لا یمکن قتله إلّا بسیف العقل الّذی یردّه و یمنعه.

الترجمه

فرمود: بردبارى پرده ‏ایست پوشا، و خرد تیغى است برا، خلل أخلاق خود را با حلم نهان کن، و با خرد هوس را بکش.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۳

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۰۲ (شرح میر حبیب الله خوئی)

حکمت ۴۲۳ صبحی صالح

۴۲۳-وَ قَالَ ( علیه‏ السلام  )مَنْ أَصْلَحَ سَرِیرَتَهُ أَصْلَحَ اللَّهُ عَلَانِیَتَهُ

وَ مَنْ عَمِلَ لِدِینِهِ کَفَاهُ اللَّهُ أَمْرَ دُنْیَاهُ

وَ مَنْ أَحْسَنَ فِیمَا بَیْنَهُ وَ بَیْنَ اللَّهِ أَحْسَنَ اللَّهُ مَا بَیْنَهُ وَ بَیْنَ النَّاسِ

شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الثانیه بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۰۲) و قال علیه السّلام: من أصلح سریرته أصلح اللَّه علانیته، و من عمل لدینه کفاه اللَّه أمر دنیاه، و من أحسن فیما بینه و بین اللَّه أحسن اللَّه ما بینه و بین النّاس.

المعنى

الظاهر عنوان الباطن، فاذا صلح الباطن و السریره یتجلّى من الأعمال و الأقوال و یتحلّى الظاهر بالحسن و الکمال، و یترشّح الاناء بما فیه، و العمل للدین موجب لکفایه أمر الدّنیا، لأنّ الدّین یتضمّن ما یلزم للدّنیا من الخیر و الصّلاح و حسن الرابطه بین العبد و الربّ ینعکس فی الرابطه بینه و بین الخلق، لأنّ اللَّه رؤف بکلّ العباد، و قرّر فیما بینه و بینهم ما ینفعهم جمیعا.

 

الترجمه

فرمود: هر کس باطنش نیکو کند خداوند ظاهر او را نیکو گرداند، و هر کس براى دینش کار کند خداوند کار دنیایش را کفایت نماید، و هر کس میان خود و خدایش را خوب سازد خدا میان او و خلقش را خوش و نیکو سازد.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۱۴

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۰۱ (شرح میر حبیب الله خوئی)

حکمت ۴۲۲ صبحی صالح

۴۲۲-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )افْعَلُوا الْخَیْرَ وَ لَا تَحْقِرُوا مِنْهُ شَیْئا فَإِنَّ صَغِیرَهُ کَبِیرٌ وَ قَلِیلَهُ کَثِیرٌ

وَ لَا یَقُولَنَّ أَحَدُکُمْ إِنَّ أَحَداً أَوْلَى بِفِعْلِ الْخَیْرِ مِنِّی فَیَکُونَ وَ اللَّهِ کَذَلِکَ إِنَّ لِلْخَیْرِ وَ الشَّرِّ أَهْلًا فَمَهْمَا تَرَکْتُمُوهُ مِنْهُمَا کَفَاکُمُوهُ أَهْلُهُ

شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الحادیه بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۰۱) و قال علیه السّلام: افعلوا الخیر و لا تحقروا منه شیئا فإنّ صغیره کبیر و قلیله کثیر، و لا یقولنّ أحدکم إنّ أحدا أولى بفعل الخیر منّی فیکون و اللَّه کذلک، إنّ للخیر و الشّرّ أهلا فمهما ترکتموه منهما کفاکموه أهله.

المعنى

الخیر عمل للّه أو لخلق اللَّه فیما یفیدهم و یرضیهم، و رضا اللَّه مکنون فی کلّ أعمال الخیر صغیرها و کبیرها، کما أنّ رضا الناس و فائدتهم مکنونه فی أىّ خیر فربما یحتاج أحد إلى شربه ماء لرفع عطشه أو دواء یسیر لبرء مرضه، فیکتسب حیاته و صحّته من هذا الخیر القلیل، فقال علیه السّلام: لا تترکوا أىّ خیر تقدرون علیه و إن کان فی نظرکم قلیلا، فترى ما کینه عظیمه لها أجزاء کثیره بین صغیره و کبیره، فیکون تأثیر أصغرها فی عملها و تحرکها کتأثیر أکبرها، فأىّ عمل خیر فی المجتمع البشرى کجزء من الخیر الشامل الکلّی، و لا ینبغی أن یترک لحقارته و عدم الاعتناء الیه، مضافا إلى أنّ البحر یتکوّن من اجتماع قطرات المطر فلو أنّ کلّ أحد یعمل بالخیر الذی یتیسّر له، یجتمع من هذه الأعمال و الخیرات القلیله شطوط و أنهار من الخیر فتصیر بحرا زخّارا، و بهذا الاعتبار یقول علیه السّلام (فانّ صغیره کبیر) إلخ.

و حذّر عن إحاله عمل الخیر إلى الغیر و احتساب الخیر أولى به من نفسه فانّ ذلک یوجب تقدیمه على نفسه و عزل نفسه عن أهل الخیر، و کفى به خزیا و خسارا.

الترجمه

فرمود کار خوب بکنید و هیچ خوبى را خرد نشمارید، زیرا خردش بزرگ است و اندکش بسیار، مبادا أحدى از شماها بگوید دیگر بدین کار خیر از من شایسته‏ تر است که بخدا چنین خواهد شد، راستى که براى خوبى و بدى اهلى است هر کدام را شما وانهید اهلش آنرا انجام دهد و شما را کفایت کند.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۱۴

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۰۰ (شرح میر حبیب الله خوئی)

حکمت ۴۲۱ صبحی صالح

۴۲۱-وَ قَالَ ( علیه‏ السلام  )کَفَاکَ مِنْ عَقْلِکَ مَا أَوْضَحَ لَکَ سُبُلَ غَیِّکَ مِنْ رُشْدِک‏

شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الاربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۰۰) و قال علیه السّلام: کفاک من عقلک ما أوضح لک سبل غیّک [من رشدک‏].

 

المعنى

نبّه علیه السّلام إلى حسن الاستفاده من العقل فیما یفید الانسان و فیما یقع فی طریق سعادته و نجاته بعد موته و فی أیام حیاته، و لا ینبغی صرف العقل فی امور لا یرتبط بسعاده الدنیا أو الاخره.

الترجمه

فرمود: براى تو از خردت همین بس که راههاى گمراهى خود را از راه درست و حق روشن سازد.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۴