نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۱۷ متن عربی با ترجمه فارسی (شرح ابن میثم)حق ائمه علیهم السلام

شرح ابن‏ میثم

۱۷- و قال علیه السلام : لَنَا حَقٌّ فَإِنْ أُعْطِینَاهُ وَ إِلَّا رَکِبْنَا أَعْجَازَ الْإِبِلِ- وَ إِنْ طَالَ السُّرَى

قال الرضى: و هذا من لطیف الکلام و فصیحه، و معناه إنا إن لم نعط حقنا کنا أذلاء، و ذلک أن الردیف یرکب عجز البعیر کالعبد و الأسیر و من یجرى مجراهما.

المعنى

و قال الأزهرىّ فی تهذیب اللغه: قال القتیبىّ: أعجاز الإبل: مآخیرها- جمع عجز- و هو مرکب شاقّ. قال: و معناه إن منعنا حقّنا رکبنا مرکب المشقّه و صبرنا علیه و إن طال، و لم ینجز منه محلّین بحقّنا. ثمّ قال الأزهرى: لم یرد على علیه السّلام رکوب المشقّه و لکنّه ضرب أعجاز الإبل مثلا لتأخّره عن غیره فی حقّه من الإمامه و تقدّم غیره علیه فأراد إن منعنا حقّنا منها و أخّرنا عن ذلک صبرنا على الأثره فیها و إن طالت الأیّام. و السرى: سیر اللیل. و أقول: الّذى ذکره الثلاثه احتمالات حسنه و هى متقاربه لأنّ رکوب الأعجاز مظنّه الذلّه و المشقّه و تأخّر المنزله. و یحتمل أن یکون کلّها مراده له. و لم یفرّق الأزهری بین المثل و الکنایه فإنّ رکوب الأعجاز کنایه عن الامور المذکوره، و کذلک طول السرى کنایه عن طول المشقّهلأنّه مظنّتها و ملزومها، و یحتمل أن یکون کنایه بالمثل.

مطابق با حکمت ۲۲ نسخه صبحی صالح

ترجمه فارسی شرح ابن‏ میثم

۱۷- امام (ع) فرمود: لَنَا حَقٌّ فَإِنْ أُعْطِینَاهُ وَ إِلَّا رَکِبْنَا أَعْجَازَ الْإِبِلِ- وَ إِنْ طَالَ السُّرَى

ترجمه

«ما حقى داریم، اگر آن را به ما دادند، خواهیم گرفت، و اگر ندادند، بر شتر مشقّت سوار مى‏ شویم، اگر چه شبروى دراز باشد».

شرح

سیّد رضى مى‏گوید: «این سخن از سخنان لطیف و فصیح امام (ع) است، و معناى آن چنین است، که اگر حق ما را ندهند، گرفتار سختى شده و خوار خواهیم بود، توضیح آن که کلمه ردیف یعنى کسى که بر پشت سر دیگرى سوار شود، مانند برده، اسیر و کسانى که همانند آنهاست.» ازهرى، در تهذیب اللّغه از قول قتیبى مى‏گوید: اعجاز الابل: آخرهاى شتر جمع عجز، یعنى مرکب ناهموار و سخت، گفته است: معناى سخن امام (ع) چنین است: اگر ما را از حق خود بازداشتند، به مرکب مشقّت سوار مى‏شویم و هر چند طول بکشد، بر آن شکیبا خواهیم بود، و از کسانى که حق ما را حلال شمرده ‏اند، نخواهیم گذشت.

آن گاه ازهرى مى‏ گوید: مقصود على (ع) سوارى بر مرکب سخت نبوده، بلکه اعجاز شتر را مثل براى عقب ماندن او از حق امامتش و جلو افتادن دیگران از او، آورده است بنا بر این هدف امام (ع) این است که اگر ما را از حق امامتمان بازداشتند، و از این حق عقب نگه داشته شدیم، در دنبال آن ایستادگى و پایدارى مى‏کنیم، هر چند که روزگار درازى باشد.

السّرى: حرکت در شب.

به نظر من، آن کسى که هر سه احتمال را نقل کرده نظرش صحیح‏تر و به حقیقت نزدیکتر است، زیرا سوار شدن بر پشت سر، محتمل است. خوارى، سختى و عقب افتادن مقام و منزلت باشد و احتمال مى‏رود تمام اینها مورد نظر امام (ع) باشد. ازهرى بین مثل و کنایه تفاوت نگذاشته است، زیرا سوارى بر پشت سر، کنایه از امور یاد شده است، و همچنین طولانى بودن حرکت در شب کنایه از مشقت زیاد است، زیرا این جاى تصور و لازمه سیر طولانى در شب است، و احتمال دارد که عبارت امام (ع)، کنایه باشد، به صورت یک ضرب المثل.

بازدیدها: ۵۱

دیدگاه‌ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.