نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۳۷۲ (شرح میر حبیب الله خوئی)

 حکمت ۳۸۷ صبحی صالح

۳۸۷-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )مَا خَیْرٌ بِخَیْرٍ بَعْدَهُ النَّارُ وَ مَا شَرٌّ بِشَرٍّ بَعْدَهُ الْجَنَّهُ وَ کُلُّ نَعِیمٍ دُونَ الْجَنَّهِ فَهُوَ مَحْقُورٌ وَ کُلُّ بَلَاءٍ دُونَ النَّارِ عَافِیَهٌ

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الثانیه و السبعون بعد ثلاثمائه من حکمه علیه السّلام

(۳۷۲) و قال علیه السّلام: ما خیر بخیر بعده النّار، و ما شرّ بشرّ بعده الجنّه، و کلّ نعیم دون الجنّه [فهو] محقور، و کلّ بلاء دون النّار عافیه.

الاعراب

ما مشبهه بلیس، و خیر اسمها مرفوع، بخیر خبر ما و الباء زائده. بعده ظرف مستقرّ خبر مقدّم و النار مبتدأ مؤخّر، و الجمله صفه أو حال عن اسم ما، و کذلک الکلام فی الجمله التالیه، و المقصود أنّ الخیر الذى تتعقّبه النار لیس بخیر، و الشرّ الذى تتعقّبه الجنه لیس بشرّ.

قال الشارح المعتزلی: موضع بعده النار رفع لأنه صفه خیر الّذی بعد «ما» و خیر یرفع لأنه اسم «ما» و موضع الجار و المجرور نصب لأنه خبر ما، و الباء زائده-  إلخ- .

المعنى

نفى الخیر و الشرّ یمکن أن یکون على وجه الحقیقه.

إمّا لأنّ کلّ خیر ینتهى إلى النّار باعتبار قصر زمانه و حقاره أثره بالنسبه إلى طول مدّه النار و شدّه عذابها عدم لأنّ الخیر القلیل فی الشرّ الکثیر شرّ کما قالوا: إنّ الشرّ القلیل فی الخیر الکثیر خیر فلا یکون خیرا.

و إمّا لأنّ الخیر أمر احساسی لا واقع عینی فاذا تصوّر الانسان أىّ لذّه من أىّ شی‏ء متعقبه بدخول النار لا یمکن أن یحسّ منه اللّذه و الخیر، و کذلک الکلام فی قوله: (و ما شرّ بشرّ بعده الجنّه) و قد شاهدنا أنه تحمل المشاق فی سبیل الوصول بالمحبوب لیس ألما بل ربما یکون لذّه، کما أنّ نیل الملاذّ فی سبیل فوت المحبوب لا یکون لذّه، بل ربما یکون ألما و مشقّه.

و یظهر من ابن میثم أنه حمله على النفى الادّعائی فقال: نفی عمّا یقود إلى النار و إن عدّ فی الدنیا خیرا استحقاق اسم الخیر تحقیرا له و تنفیرا عنه بما یلزمه‏ من غایته الّتی هی النهایه فی الشرّ، و هی النار-  إلخ.

الترجمه

خیرى که دوزخش بدنبال است خیر نیست، و شرّیکه بهشتش بدنبال است شرّ نیست، هر نعمتى در برابر بهشت ناچیز است، و هر بلائى در برابر دوزخ آسایش است.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۱۵

دیدگاه‌ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *