نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۱۲ متن عربی با ترجمه فارسی (شرح ابن ابی الحدید)دوستان

حکمت ۱۲ صبحی صالح

۱۲-وَ قَالَ ( علیه‏السلام  )أَعْجَزُ النَّاسِ مَنْ عَجَزَ عَنِ اکْتِسَابِ الْإِخْوَانِ وَ أَعْجَزُ مِنْهُ مَنْ ضَیَّعَ مَنْ ظَفِرَ بِهِ مِنْهُم‏

حکمت ۱۲ شرح ابن ‏أبی ‏الحدید ج ۱۸   

۱۲: أَعْجَزُ النَّاسِ مَنْ عَجَزَ عَنِ اکْتِسَابِ الْإِخْوَانِ-  وَ أَعْجَزُ مِنْهُ مَنْ ضَیَّعَ مَنْ ظَفِرَ بِهِ مِنْهُمْ قد ذکرنا قطعه صالحه من الإخوانیات فیما تقدم-  و فی الحدیث المرفوع أن النبی ص بکى لما قتل جعفر بمؤته-  و قال المرء کثیر بأخیهو قال جعفر بن محمد ع لکل شی‏ء حلیه و حلیه الرجل أوداؤه- . و أنشد ابن الأعرابی

لعمرک ما مال الفتى بذخیره
و لکن إخوان الصفاء الذخائر

و کان أبو أیوب السختیانی یقول-  إذا بلغنی موت أخ کان لی فکأنما سقط عضو منی- . و کان یقال الإخوان ثلاث طبقات-  طبقه کالغذاء لا یستغنی عنه-  و طبقه کالدواء یحتاج إلیه عند المرض-  و طبقه کالداء لا یحتاج إلیه أبدا- . و کان یقال صاحبک کرقعه فی قمیصک-  فانظر بما ترقع قمیصک- .

 

و کان یونس بن عبید یقول-  اثنان ما فی الأرض أقل منهما-  و لا یزدادان إلا قله-  درهم یوضع فی حق و أخ یسکن إلیه فی الله- .

و قال الشاعر

أخاک أخاک إن من لا أخا له
کساع إلى الهیجا بغیر سلاح‏

و إن ابن عم المرء فاعلم جناحه‏
و هل ینهض البازی بغیر جناح‏

و قال آخر

و لن تنفک تحسد أو تعادى
فأکثر ما استطعت من الصدیق‏

و بغضک للتقی أقل ضرا
و أسلم من موده ذی الفسوق‏

و أوصى بعضهم ابنه فقال یا بنی-  إذا نازعتک نفسک إلى مصاحبه الرجال-  فاصحب من إذا صحبته زانک و إذا خدمته صانک-  و إذا عرضت لک مؤنه أعانک و إن قلت صدق قولک-  و إن صلت شد صولک و إن مددت یدک لأمر مدها-  و إن بدت لک عوره سدها و إن رأى منک حسنه عدها-  و إن سألته أعطاک و إن سکت ابتدأک-  و إن نزلت بک ملمه واساک من لا تأتیک منه البوائق-  و لا تحتار علیک منه الطرائق-  و لا یخذلک عند الحقائق- . و من الشعر المنسوب إلى علی ع‏

إن أخاک الحق من کان معک
و من یضر نفسه لینفعک‏

و من إذا ریب الزمان صدعک‏
شتت فیک شمله لیجمعک‏

و من الشعر المنسوب إلیه ع أیضا

أخوک الذی إن أجرضتک ملمه
من الدهر لم یبرح لها الدهر واجما

و لیس أخوک بالذی إن تشعبت‏
علیک أمور ظل یلحاک لائما

و قال بعض الحکماء-  ینبغی للإنسان أن یوکل بنفسه کالئین-  أحدهما یکلؤه من أمامه و الآخر یکلؤه من ورائه-  و هما عقله الصحیح و أخوه النصیح-  فإن عقله و إن صح فلن یبصره من عیبه-  إلا بمقدار ما یرى الرجل من وجهه فی المرآه-  و یخفى علیه ما خلفه-  و أما أخوه النصیح فیبصره ما خلفه و ما أمامه أیضا- . و کتب ظریف إلى صدیق له-  أنی غیر محمود على الانقیاد إلیک-  لأنی صادقتک من جوهر نفسی-  و النفس یتبع بعضها بعضا- . و فی الحدیث المرفوع إذا أحب أحدکم أخاه فلیعلمه- . و قال الأحنف-  خیر الإخوان من إذا استغنیت عنه لم یزدک ودا-  و إن احتجت إلیه لم ینقصک- . و قال أعشى باهله یرثی المنتشر بن وهب-

إما سلکت سبیلا کنت سالکها
فاذهب فلا یبعدنک الله منتشر

من لیس فی خیره شر ینکده‏
على الصدیق و لا فی صفوه کدر

و قال آخر یرثی صدیقا له-

أخ طالما سرنی ذکره
و أصبحت أشجى لدى ذکره‏

و قد کنت أغدو إلى قصره‏
فأصبحت أغدو إلى قبره‏

و کنت أرانی غنیا به
عن الناس لو مد فی عمره‏

إذا جئته طالبا حاجه
فأمری یجوز على أمره‏

رأى بعض الحکماء مصطحبین لا یفترقان-  فسأل عنهما فقیل صدیقان-  قال فما بال أحدهما غنیا و الآخر فقیرا

ترجمه فارسی شرح ابن‏ ابی الحدید

حکمت (۱۲)

اعجز الناس من عجز عن اکتساب الاخوان، و اعجز منه من ضیّع من ظفر به منهم. «ناتوان‏تر مردم کسى است که از به دست آوردن برادران ناتوان باشد و ناتوان‏تر از او کسى است که-  دوستانى-  را که به دست آورده است، تباه سازد و از دست بدهد.»

ابن ابى الحدید ضمن شرح این سخن شواهدى از روایات و اخبار و اشعار آورده است که براى نمونه به ترجمه یکى دو مورد بسنده مى‏ شود.در حدیث مرفوع آمده است که پیامبر صلّى اللّه علیه و آله و سلّم پس از کشته شدن جعفر در جنگ موته گریست و فرمود: مرد با برادرش فزون است.

جعفر بن محمد علیه السّلام فرموده است: هر چیز را زیورى است و زیور مرد دوستان صمیمى اویند.

ابن الاعرابى چنین سروده است «سوگند به جان خودت که ثروت جوانمرد، اندوخته پسندیده نیست، بلکه برادران باصفا، اندوخته ‏هاى پسندیده ‏ترند.» ابو ایوب سختیانى مى ‏گفته است: هر گاه خبر مرگ یکى از دوستانم-  برادرانم-  به من مى‏ رسد، چنان است که گویى اندامى از اندامهاى من فرو مى ‏افتد.

گفته شده است، دوست تو همچون رقعه پیراهن توست، بنگر پیراهن خود را با چه چیزى وصله مى ‏زنى.

جلوه تاریخ در شرح نهج البلاغه ابن ابى الحدیدجلد ۷ //دکتر محمود مهدوى دامغانى

بازدیدها: ۱۵۲

دیدگاه‌ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.