نامه ۷۲ ترجمه شرح ابن میثم بحرانی

۷۲ از جمله نامه ‏هاى امام ( ع ) به معاویه .

أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّی عَلَى اَلتَّرَدُّدِ فِی جَوَابِکَ وَ اَلاِسْتِمَاعِ إِلَى کِتَابِکَ لَمُوَهِّنٌ رَأْیِی وَ مُخَطِّئٌ فِرَاسَتِی وَ إِنَّکَ إِذْ تُحَاوِلُنِی اَلْأُمُورَ وَ تُرَاجِعُنِی اَلسُّطُورَ کَالْمُسْتَثْقِلِ اَلنَّائِمِ تَکْذِبُهُ أَحْلاَمُهُ وَ اَلْمُتَحَیِّرِ اَلْقَائِمِ یَبْهَظُهُ مَقَامُهُ لاَ یَدْرِی أَ لَهُ مَا یَأْتِی أَمْ عَلَیْهِ وَ لَسْتَ بِهِ غَیْرَ أَنَّهُ بِکَ شَبِیهٌ وَ أُقْسِمُ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَوْ لاَ بَعْضُ اَلاِسْتِبْقَاءِ لَوَصَلَتْ إِلَیْکَ مِنِّی قَوَارِعُ تَقْرَعُ اَلْعَظْمَ وَ تَهْلِسُ اَللَّحْمَ وَ اِعْلَمْ أَنَّ اَلشَّیْطَانَ قَدْ ثَبَّطَکَ عَنْ أَنْ تُرَاجِعَ أَحْسَنَ أُمُورِکَ وَ تَأْذَنَ لِمَقَالِ نَصِیحَتِکَ

لغات

موهن : تضعیف کننده

بهظه : آن را سنگین کرد

قوارع : سختى‏ها

تهلس اللحم : گوشت را بزداید ، آن را آب کند و به لاغرى انجامد

ثبّطه عن کذا : او را از فلان کار بازداشت

ترجمه

« امّا بعد ، من با پیاپى پاسخ گفتن به تو و گوش دادن به نامه‏ات ، رأى و اندیشه خویش را سست مى‏گردانم و زیرکى و تیز فهمى خود را گرفتار اشتباه و خطا مى‏کنم .

و تو در آن موقع که از من با زرنگى چیزهایى مى‏طلبى و نامه‏هایى براى گرفتن جواب مى‏فرستى به کسى مى‏مانى که در خواب سنگینى فرو رفته و خوابهاى پریشان مى‏بیند و نیز به آدم سرگردانى مى‏مانى که آن قدر از سرگردانى ایستاده که ایستادن او را بیچاره کرده است ، نمى‏داند آنچه پیش مى‏آید آیا به سود اوست یا به زیانش .

تو مانند او نیستى بلکه او به سان توست [ ۱ ] و سوگند به خدا اگر [ بنا به مصالحى ] نمى‏خواستم تو بمانى چنان ضربات کوبنده‏اى از جانب من دریافت مى‏کردى که استخوانت را درهم مى‏شکست و گوشتت را آب مى‏کرد و بدان که شیطان تو را از بازگشت به کارهاى نیک و گوش دادن به سخن کسى که تو را پند مى‏دهد باز مى‏دارد » .

شرح

محور این بخش از نامه‏ هاى امام ( ع ) بر زشتى و سرزنش معاویه است .

عبارت : امّا بعد . . . فراستى ،

یعنى من اندیشه و زیرکى و هوشمندى‏ام را درباره تو تضعیف و سست مى‏کنم ، براى این که ظنّ قوى دارم که نامه‏نگارى و پاسخ به تو بى‏فایده است .

آنگاه وى را در مقصود خود یعنى فرمانروایى شام ، و در فریبکارى‏اش که امام ( ع ) امر خلافت را پس از خود به او بسپارد ، و نامه‏نگاریهایش را در این مورد ، به رؤیاى کسى که در خواب سنگینى فرو رفته باشد تشبیه کرده است .

کلمه : السّطور منصوب به حذف حرف جرّ [ منصوب به نزع خافض ] حرف جر : فى ، و یا باء است . و با جمله تکذبه احلامه ، به وجه شبه اشاره فرموده است .

مقصود امام ( ع ) این است که خیالبافیها و آرزوهاى معاویه براى رسیدن به خلافت ، توسط او ، خیالات بى‏ اساسى است که از غلبه نادانى سرچشمه گرفته ، به سان رؤیاى دروغینى که شخص غرق در خواب مى‏ بیند و هنگامى که از خواب بیدار مى‏شود ، اثرى از آنها وجود ندارد ، و هم چنین او را به شخص سرگردانى که در یکجا ایستاده تشبیه نموده است ، و به وجه شبه آن با عبارت : یبهظه . . . علیه اشاره کرده ، با این توضیح که معاویه در امر خلافت بسیار کوشا بود امّا در راه به دست آوردن آن سرگردان ، و چون علم به نتیجه تلاش خود نداشت و نمى ‏دانست که نتیجه کارش خوب است ، یابد ،بى‏باکانه در پى آن مى‏رفت ، همانند شخص ایستاده سرگردان در یک کار که از ایستادن زیاد ، خسته شده و نمى‏داند که چرا ایستاده است .

آنگاه امام ( ع ) به این مقدار از تشبیه براى معاویه راضى نشده ، بلکه از باب مبالغه در غفلت و سرگردانى معاویه و فرو رفتن او در لاک خویش ،مى‏گوید : « و لست به » یعنى تو همانند او نیستى و او در شباهت نسبت به تو اصل نیست بلکه او شبیه تو است ، یعنى براستى تو در این تشبیه اصل مى‏باشى .

سپس ، سوگند یاد کرده است که اگر نبود بعضى جهاتى که بنابر آنها مى‏ خواهم تو بمانى ، یعنى براى ملاحظه پاره‏اى مصلحتها نبود هر آینه ضربات کوبنده [ از طرف امام ( ع ) ] به او مى‏رسید که مقصود از آن سختیهاى جنگ است ، و این که سختیهاى آن استخوان را درهم مى‏شکند و گوشت را مى‏ زداید ، کنایه آورده از شدّت و سختى جنگ .

آنگاه به عنوان سرزنش به او خبر داده که شیطان او را از بازگشت به کارهاى نیک ، یعنى سر در خط فرمان امام ( ع ) نهادن و ترک فتنه و آشوب و همچنین از این که به سخن پندآمیز گوش فرا دهد مانع شده است و این سخن نوعى فراخواندن معاویه است به این اعمال که وى به دلیل وسوسه و منع شیطان ترکشان کرده است . توفیق در دست خداست .

_____________________________

[ ۱ ] در تشبیه باید وجه شبه در مشبّه به اقوى از مشبّه باشد ، از این‏رو امام ( ع ) مى‏فرماید شخص سرگردان با آن ویژگى شبیه معاویه است ، زیرا سرگردانى ( وجه شبه ) در معاویه ( مشبّه به ) اقوى و افزونتر از اوست م .

ترجمه شرح نهج البلاغه ابن میثم جلد ۵

بازدیدها: ۱

دیدگاه‌ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.