نامه ۳۳ شرح ابن ابی الحدید (با ترجمه فارسی کتاب جلوه های تاریخ دکتر دامغانی)

۳۳ و من کتاب له ع إلى قثم بن العباس- و هو عامله على مکه

أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ عَیْنِی بِالْمَغْرِبِ کَتَبَ إِلَیَّ یُعْلِمُنِی- أَنَّهُ وُجِّهَ إِلَى الْمَوْسِمِ أُنَاسٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ- الْعُمْیِ الْقُلُوبِ الصُّمِّ الْأَسْمَاعِ الْکُمْهِ الْأَبْصَارِ- الَّذِینَ یَلْبِسُونَ الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ- وَ یُطِیعُونَ الْمَخْلُوقَ فِی مَعْصِیَهِ الْخَالِقِ- وَ یَحْتَلِبُونَ الدُّنْیَا دَرَّهَا بِالدِّینِ- وَ یَشْتَرُونَ عَاجِلَهَا بِآجِلِ الْأَبْرَارِ الْمُتَّقِینَ- وَ لَنْ یَفُوزَ بِالْخَیْرِ إِلَّا عَامِلُهُ- وَ لَا یُجْزَى جَزَاءَ الشَّرِّ إِلَّا فَاعِلُهُ- فَأَقِمْ عَلَى مَا فِی یَدَیْکَ قِیَامَ الْحَازِمِ الطَّبِیبِ- وَ النَّاصِحِ اللَّبِیبِ- التَّابِعِ لِسُلْطَانِهِ الْمُطِیعِ لِإِمَامِهِ- وَ إِیَّاکَ وَ مَا یُعْتَذَرُ مِنْهُ- وَ لَا تَکُنْ عِنْدَ النَّعْمَاءِ بَطِراً- وَ لَا عِنْدَ الْبَأْسَاءِ فَشِلًا- وَ السَّلَام‏

مطابق نامه ۳۳ نسخه صبحی صالح

شرح وترجمه فارسی

(۳۳): از نامه آن حضرت به قثم بن عباس که کارگزارش ‍ بر مکه بوده است

در این نامه که با این عبارت شروع مى شود، اما بعد فان عینى بالمغرب کتب الى ، اما بعد همانا جاسوس من در مغرب براى من نوشته است .
ابن ابى الحدید چنین مى گوید: معاویه پنهانى گروهى از داعیان خود را به مکه گسیل داشته بود تا مردم را به اطاعت از او فرا خوانند و اعراب را از یارى دادن امیرالمؤ منین على بازدارند و در دلهاى ایشان این شبهه را بیفکنند که على علیه السلام یا قاتل عثمان است یا از یارى دادن او خوددارى کرده است و به هر حال کسى که مرتکب قتل یا از یارى دادن خوددارى کرده باشد، شایسته خلافت نیست ، و به آنان گفته بود به زعم او اخلاق پسندیده و روش خوب معاویه را میان مردم منتشر سازند.

بدین سبب امیرالمؤ منین علیه السلام این نامه را به کارگزار خویش در مکه نوشته است تا او را بر آن کار آگاه فرماید تا به مقتضاى سیاست رفتار کند و در این نامه چیزى در مورد آنکه اگر بر آنان دست یافت چه کند، تصریح نفرموده است . مقصود از مغرب سرزمین شام است ، یعنى خبرگزاران على علیه السلام که در شام و پیش معاویه بوده اند، چنین گزارش داده اند و چون شام از سرزمینهاى غربى است آن را مغرب نامیده است . ابن ابى الحدید پس از توضیح جمله هاى نامه بحث کوتاه زیر را درباره قثم آورده است .

قثم بن عباس و پاره اى از اخبارش

  مادر قثم بن عباس همان مادر دیگر برادران اوست . ابن عبدالبر در کتاب الاستیعاب از قول عبدالله بن جعفر روایت مى کند که مى گفته است من و عبیدالله بن قثم ، پسران عباس سرگرم بازى بودیم ، پیامبر صلى الله علیه و آله سواره از کنار ما گذشت و فرمود این نوجوان را بلند کنید و به من بدهید، منظور قثم بود. او را بلند کردند و پیامبر صلى الله علیه و آله او را پشت سر خود نشاند و مرا هم جلو مرکب خود سوار کرد و براى ما دعا فرمود، قثم در سمرقند به شهادت رسید.

ابن عبدالبر همچنین مى گوید: عبدالله بن عباس روایت کرده است که قثم آخرین کسى است که با پیامبر صلى الله علیه و آله یعنى با پیکر مقدس آن حضرت تجدید عهد کرده است ، بدین معنى که او آخرین کسى بود که از گور پیامبر صلى الله علیه و آله بیرون آمد. مغیره بن شعبه مدعى بود که او چنین بوده است ، على علیه السلام منکر این موضوع شد و فرمود: نه چنین است بلکه آخرین کسى که از گور بیرون آمد قثم بن عباس بود.

ابن عبدالبر مى گوید:  قثم از طرف على علیه السلام والى مکه بود. على علیه السلام خالد بن عاص بن هشام بن مغیره مخزومى را که از سوى عثمان والى مکه بود، عزل فرمود و ابوقتاده انصارى را بر آن شهر گماشت و سپس او را برکنار ساخت و قثم بن عباس را به جاى او گماشت و قثم تا هنگامى که على علیه السلام به شهادت رسید، همچنان حاکم مکه بود.

ابن عبدالبر مى گوید: این سخن خلیفه است ،  ولى زبیر بن بکار گرفته است على علیه السلام قثم بن عباس را به حکومت مدینه گماشته است .

ابن عبدالبر مى گوید: قثم در سمرقند شهید شد. قثم همراه سعید بن عثمان بن عفان به روزگار معاویه به سمرقند رفت و آنجا شهید شد.
گوید: قثم شبیه رسول خدا بوده است و داود بن مسلم  در مدح او چنین سروده است :
اى ناقه من اگر مرا به قثم برسانى از رنج بار و سفر آزاد خواهى شد، اگر فردا مرا به او برسانى ، توانگرى بهره من مى شود و تنگدستى از میان مى رود که دریا در دست اوست و ماه تمام در چهره اش خانه دارد و گرانقدر است …

جلوه‏ تاریخ‏ درشرح‏ نهج‏ البلاغه ‏ابن‏ ابى‏ الحدید، ج ۷ //ترجمه دکتر محمود مهدوى دامغانى

بازدیدها: ۲۵

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.