خطبه ۷۰ شرح ابن میثم بحرانی

و من کلام له علیه السّلام
قاله لمروان بن الحکم بالبصره قالوا: أخذ مروان بن الحکم أسیرا یوم الجمل، فاستشفع الحسن و الحسین علیهما السلام إلى أمیر المؤمنین علیه السّلام فکلماه فیه، فخلى سبیله، فقالا له:

یبایعک یا أمیر المؤمنین فقال علیه السّلام: أَ وَ لَمْ یُبَایِعْنِی بَعْدَ قَتْلِ عُثْمَانَ- لَا حَاجَهَ

لِی فِی بَیْعَتِهِ إِنَّهَا کَفٌّ یَهُودِیَّهٌ- لَوْ بَایَعَنِی بِکَفِّهِ لَغَدَرَ بِسَبَّتِهِ- أَمَا إِنَّ لَهُ إِمْرَهً کَلَعْقَهِ

الْکَلْبِ أَنْفَهُ- وَ هُوَ أَبُو الْأَکْبُشِ الْأَرْبَعَهِ- وَ سَتَلْقَى الْأُمَّهُ مِنْهُ وَ مِنْ وَلَدِهِ یَوْماً أَحْمَرَ

اللغه

أقول:

السّبه: الاست.

و الإمره بالکسر: الولایه.

و کبش القوم: رئیسهم.

المعنى

و لمّا امتنع من بیعه مروان نبّه على سبب امتناعه من ذلک و هو أنّه مظنّه الغدر و ذلک قوله: إنّها کفّ یهودیّه. إذ من شأن الیهود الخبث و المکر و الغدر، ثمّ فسّر تلک الکنایه بقوله: لو بایعنى بیده لغدر بسبّته، و ذکر السّبه إهانه له لأنّ الغدر من أقبح الرذائل فنسبته إلى السّبه أولى النسب. و العرب تسلک مثل ذلک فی کلامها. قال المتوکّل یوما لأبى العیناء: إلى متى تمدح الناس و تذمّهم. فقال: ما أحسنوا و أساءوا، ثمّ قال: یا أمیر المؤمنین: إنّ اللّه تعالى رضى فمدح فقال نِعْمَ الْعَبْدُ إِنَّهُ أَوَّابٌ و سخط فذمّ فقال عُتُلٍّ بَعْدَ ذلِکَ زَنِیمٍ و الزنیم ولد الزنا. ثمّ ذکر ممّا سیکون من أمر مروان ثلاثه امور:

أحدها: أنّه سیصیر أمیرا للمسلمین و نبّه على قصر مدّه إمارته بتشبیهها بلعقه الکلب أنفه، و وجه الشبه هو القصر، و کانت مدّه إمرته أربعه أشهر و عشرا، و روى ستّهأشهر، و إنّما خصّه بلعقه الکلب لأنّه فی معرض الذمّ، و البحث فی أمّا کهو فی قوله: أمّا أنّه سیظهر علیکم.

الثانی: أنّه سیکون أبا للأکبش الأربعه. و کان له أربعه ذکور لصلبه و هم عبد الملک و ولى الخلافه، و عبد العزیز و ولى مصر، و بشر و ولى العراق، و محمّد و ولى الجزیره، و یحتمل أن یرید بالأربعه أولاد عبد الملک و هم الولید و سلیمان و یزید و هشام کلّهم و لوا الخلافه و لم یلها أربعه إخوه إلّا هم.

الثالث: ما یصدر منه و من ذریّته من الفساد فی الأرض، و ما یلقى الناس منهم من القتل و انتهاک الحرمه. و کنّى عن قتلهم للناس و شداید ما یلقون منهم بالموت الأحمر. و من لسان العرب وصف الأمر الشدید بالأحمر، و لعلّه لکون الحمره وصف الدم کنّى به عن القتل، و روى یوما أحمر. و هو کنایه عن مدّه أمرهم و وصفه بالحمره کنایه عن شدّته.
و فساد بنی امیّه و دمارهم للإسلام و أهله مشهور، و فی کتب التواریخ مسطور.

شرح‏ نهج ‏البلاغه(ابن ‏میثم بحرانی)، ج ۲ ، صفحه‏ى ۲۰۴

بازدیدها: ۰

دیدگاه‌ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.