نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 434 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)

434-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )اخْبُرْ تَقْلِهِ

قال الرضي و من الناس من يروي هذا للرسول ( صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلم ) و مما يقوي أنه من كلام أمير المؤمنين ( عليه‏السلام ) ما حكاه ثعلب عن ابن الأعرابي قال المأمون لو لا أن عليا قال اخبر تقله لقلت اقله تخبر

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 426 دکتر آیتی

و فرمود (ع): امتحان كن تا دشمن گردى.

رضى گويد: بعضى اين عبارت را به رسول الله (ع) نسبت داده‏ اند. ولى از دلايلى كه نسبتش را به على (ع) قوت مى ‏بخشد، مطلبى است كه ثعلب از ابن الاعرابى روايت كرده كه مى‏ گويد: مأمون مى ‏گفت كه اگر على نگفته بود «اخبر تقله» من مى ‏گفتم «اقله تخبر» با آنها دشمنى كن تا امتحانشان كرده باشى.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 391 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)زهد

391-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )ازْهَدْ فِي الدُّنْيَا يُبَصِّرْكَ اللَّهُ عَوْرَاتِهَا وَ لَا تَغْفُلْ فَلَسْتَ بِمَغْفُولٍ عَنْكَ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 383 دکتر آیتی

 و فرمود (ع): در دنيا پرهيزگارى پيشه كن تا خدا نيز ديده تو را به عيبهاى آن بينا سازد. غافل مباش كه از تو غافل نيستند.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 142 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)

۱۴۲-وَ قَالَ ( علیه‏السلام )التَّوَدُّدُ نِصْفُ الْعَقْلِ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 135 دکتر آیتی

و فرمود (ع):

كم بودن نان‏خور يكى از دو توانگرى است 
و دوستى كردن با ديگران نيمى از عقل است 
و اندوه خوردن، نيمى از پيرى است.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 143 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)

۱۴۳-وَ قَالَ ( علیه‏السلام )الْهَمُّ نِصْفُ الْهَرَمِ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 135 دکتر آیتی

و فرمود (ع):

كم بودن نان‏خور يكى از دو توانگرى است 
و دوستى كردن با ديگران نيمى از عقل است 
و اندوه خوردن، نيمى از پيرى است.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 123 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)

۱۲۳-وَ قَالَ ( علیه‏السلام )طُوبَى لِمَنْ ذَلَّ فِی نَفْسِهِ وَ طَابَ کَسْبُهُ وَ صَلَحَتْ سَرِیرَتُهُ وَ حَسُنَتْ خَلِیقَتُهُ وَ أَنْفَقَ الْفَضْلَ مِنْ مَالِهِ وَ أَمْسَکَ الْفَضْلَ مِنْ لِسَانِهِ وَ عَزَلَ عَنِ النَّاسِ شَرَّهُ وَ وَسِعَتْهُ السُّنَّهُ وَ لَمْ یُنْسَبْ إلَى الْبِدْعَهِ

قال الرضی أقول و من الناس من ینسب هذا الکلام إلى رسول الله ( صلى‏ الله ‏علیه‏ وآله‏ وسلم ) و کذلک الذی قبله

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 118 دکتر آیتی:

 از پى جنازه‏اى مى ‏رفت، مردى را ديد كه مى‏ خنديد. امام (ع) به او فرمود: 

گويى كه مرگ بر ديگران مقرر شده، نه بر ما و گويى حق بر غير ما واجب شده و گويى، اين مردگان كه م‏بينيم، مسافرانى هستند كه بزودى به نزد ما باز مى‏ گردند آنها را در گورهايشان مى‏ گذاريم و اموالشان را مى‏ خوريم، پندارى، كه پس از آنها جاودانه خواهيم زيست. سپس، هر اندرز دهنده‏ اى را چه مرد و چه زن فراموش مى‏ كنيم و خود را به دست هر بلا و آفت مى‏ سپاريم.

خوشا به حال كسى كه نفس را به فروتنى وادارد، و كسبش پاك و شايسته و نيتش پسنديده و خلق و خويش نيكو باشد. زيادى مالش را انفاق كند و سركشى زبانش را مهار نمايد و شرّ خود را از مردم دور دارد. و سنت بر او دشوار نيايد و به بدعت نسبتش ندهند. 

من مى ‏گويم بعضى از اين سخن و سخن پيش از آن را به پيامبر (ص) نسبت داده‏ اند.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 112 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)دوستي اهل بيت عليهم السلام

۱۱۲-مَنْ أَحَبَّنَا أَهْلَ الْبَیْتِ فَلْیَسْتَعِدَّ لِلْفَقْرِ جِلْبَاباً
و قد یؤول ذلک على معنى آخر لیس هذا موضع ذکره

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 108 دکتر آیتی:

 هنگامى كه سهل بن حنيف انصارى، كه يكى از دوستان امام (ع) بود، پس از آنكه با او از صفين بازگشت، در كوفه وفات كرد، در باره او فرمود: اگر كوهى هم مرا دوست بدارد، فرو ريزد. 
معنى اين سخن اين است كه رنج و محنت بر او سخت مى‏ گيرد و مصيبتها به سوى او بشتابند و اين جفا نرود مگر با پرهيزگاران و نيكان و برگزيدگان و اين شبيه است به اين سخن حضرت كه فرمود: 
هر كس كه ما اهل بيت را به دوستى گيرد، بايد جامه درويشى را بر تن بپذيرد. 
اين عبارت را به گونه ديگر هم تأويل كرده ‏اند كه در اينجا جاى ذكر آن نيست.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 95 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)

۹۵-وَ قَالَ ( علیه‏السلام )لَا یَقِلُّ عَمَلٌ مَعَ التَّقْوَى وَ کَیْفَ یَقِلُّ مَا یُتَقَبَّل

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 91 دکتر آیتی

91 هنگامى كه از او پرسيدند كه خير چيست چنين فرمود: خير آن نيست كه مالت فراوان يا فرزندانت بسيار باشند، بلكه خير آن است كه علمت افزون و بردباريت بسيار باشد و اگر بر مردم مى‏ بالى، باليدنت به پرستش پروردگارت بود. پس اگر نيكى كنى، خداى را سپاس گويى و اگر بدى كنى، از او آمرزش خواهى.

در اين جهان خيرى نيست، مگر براى دو كس: كسى كه گناهى مى‏ كند و به توبه جبرانش مى ‏نمايد و كسى كه براى كارهاى خير مى‏ شتابد. 

عملى كه با تقوا توأم باشد، اندك نيست، پس چگونه عملى كه به درگاه خداوند مقبول افتاده، اندك باشد.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 44 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)

۴۴-وَ قَالَ ( علیه‏السلام )طُوبَى لِمَنْ ذَکَرَ الْمَعَادَ وَ عَمِلَ لِلْحِسَابِ وَ قَنِعَ بِالْکَفَافِ وَ رَضِیَ عَنِ اللَّهِ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 41 دکتر آیتی:

41 هنگامى كه از خبّاب من الارت«» ياد مى‏ كرد چنين فرمود: خداوند خبّاب بن الارتّ را رحمت كند. به رغبت اسلام آورد و در عين اطاعت، مهاجرت كرد و به آنچه روزيش داده بودند، قناعت نمود و از خدا راضى بود و مجاهد زيست. 

خوشا به حال كسى كه همواره به ياد معاد باشد و براى روز حساب عمل كند و به آنچه روزيش داده ‏اند، قانع باشد و از خداى راضى.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 2 (ترجمه عبدالمحمد آیتی)

۲-وَ قَالَ ( علیه‏السلام )أَزْرَى بِنَفْسِهِ مَنِ اسْتَشْعَرَ الطَّمَعَ وَ رَضِیَ بِالذُّلِّ مَنْ کَشَفَ عَنْ ضُرِّهِ وَ هَانَتْ عَلَیْهِ نَفْسُهُ مَنْ أَمَّرَ عَلَیْهَا لِسَانَهُ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

۲-آنکه طمع را شعار خود سازد، خود را خوار ساخته و هر که پریشان حالى خویش با دیگران در میان نهد، تن به ذلت داده است و هرکسى که زبانش ‍ بر او فرمان راند، بى ارج شود.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۱ (ترجمه عبدالمحمد آیتی)فتنه

۱-قَالَ ( علیه‏السلام )کُنْ فِی الْفِتْنَهِ کَابْنِ اللَّبُونِ لَا ظَهْرٌ فَیُرْکَبَ وَ لَا ضَرْعٌ فَیُحْلَبَ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

 على (ع ) فرمود: 

۱-به هنگام بروز فتنه چون اشتر دو ساله باش که نه پشتى استوار دارد که بر آن سوار توان شد و نه پستانى شیرده ، که از آن شیر توان

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 480 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)

480-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )إِذَا احْتَشَمَ الْمُؤْمِنُ أَخَاهُ فَقَدْ فَارَقَهُ‏

قال الرضي يقال حشمه و أحشمه إذا أغضبه و قيل أخجله أو احتشمه طلب ذلك له و هو مظنة مفارقته‏

و هذا حين انتهاء الغاية بنا إلى قطع المختار من كلام أمير المؤمنين ( عليه‏السلام )، حامدين للّه سبحانه على ما منّ به من توفيقنا لضم ما انتشر من أطرافه، و تقريب ما بعد من أقطاره. و تقرر العزم كما شرطنا أولا على تفضيل أوراق من البياض في آخر كل باب من الأبواب، ليكون لاقتناص الشارد، و استلحاق الوارد، و ما عسى أن يظهر لنا بعد الغموض، و يقع إلينا بعد الشذوذ، و ما توفيقنا إلا باللّه عليه توكلنا، و هو حسبنا و نعم الوكيل. و ذلك في رجب سنة أربع مائة من الهجرة، و صلى اللّه على سيدنا محمد خاتم الرسل، و الهادي إلى خير السبل، و آله الطاهرين، و أصحابه نجوم اليقين.

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 472 دکتر آیتی

و فرمود (ع): هنگامى كه مؤمن برادر خود را به خشم مى ‏آورد، سبب جدايى او مى‏ شود.

رضى گويد: گويند «حشمه» و «احشمه» زمانى كه او را به خشم آورد يا گويند كه شرمگين شدن و به خشم آوردن براى او خواهد و آن نشانه اين است كه قصد جدايى دارد.

اكنون زمان آن رسيد كه گزيده سخنان امير المؤمنين (ع) را پايان دهيم، سپاس مى‏ گوييم خداى سبحان را كه بر ما منت نهاد و توفيق عنايت كرد، تا هر چه از كلام امام (ع) پراكنده بود، در يك جاى گرد آوريم و عباراتى، كه دور از هم بودند به هم نزديك سازيم. و همان گونه كه در آغاز كتاب آورديم، برگهايى نانوشته در آخر هر باب بيفزاييم تا اگر مطلبى از دست رفته را يافتيم به آن بپيونديم، شايد سخنى از ما پوشيده مانده، سپس، آشكار گردد و پس از دور نمودن به دست آيد. هيچ توفيقى حاصل نمى‏ شود، مگر به يارى خداى تعالى. به او توكل كرديم. او ما را بسنده است و كار سازى نيكوست. و اين در ماه رجب سال چهار صد از هجرت است درود خدا بر سيد و سرور ما، محمد (ص) خاتم پيامبران و راهنماى بهترين راهها و بر خاندان پاك و ياران او كه ستارگان آسمان يقين‏اند.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 479 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)بدترین دوست

479-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )شَرُّ الْإِخْوَانِ مَنْ تُكُلِّفَ لَهُ

قال الرضي لأن التكليف مستلزم للمشقة و هو شر لازم عن الأخ المتكلف له فهو شر الإخوان

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 471 دکتر آیتی

471 و فرمود (ع): بدترين دوستان تو، دوستى است كه براى او خود را به رنج و تكلف اندازى.

رضى گويد: تكلّف مستلزم مشقت است و آن شرّى است كه از دوستى كه خود را براى او به تكلّف انداخته‏ اى، مى ‏زايد. پس چنين دوستى، بدترين دوستان توست.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 478 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)علم ودانش

478-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )مَا أَخَذَ اللَّهُ عَلَى أَهْلِ الْجَهْلِ أَنْ يَتَعَلَّمُوا حَتَّى أَخَذَ عَلَى أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُعَلِّمُوا

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 470 دکتر آیتی

470 و فرمود (ع): خداوند، نادان را به آموختن موظف نساخت، مگر آن گاه، كه دانايان را موظف ساخت كه نادانان را تعليم دهند.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 477 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)سخت ‏ترين گناه

477-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )أَشَدُّ الذُّنُوبِ مَا اسْتَخَفَّ بِهَا صَاحِبُه‏

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 469 دکتر آیتی

 و فرمود (ع): سخت ‏ترين گناه، گناهى است كه گناهكار حقيرش شمارد.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 476 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)عدل وظلم

476-وَ قَالَ ( عليه ‏السلام )لِزِيَادِ ابْنِ أَبِيهِ وَ قَدِ اسْتَخْلَفَهُ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْعَبَّاسِ عَلَى فَارِسَ وَ أَعْمَالِهَا فِي كَلَامٍ طَوِيلٍ كَانَ بَيْنَهُمَا نَهَاهُ فِيهِ عَنْ تَقَدُّمِ الْخَرَاجِ.

اسْتَعْمِلِ الْعَدْلَ وَ احْذَرِ الْعَسْفَ وَ الْحَيْفَ فَإِنَّ الْعَسْفَ يَعُودُ بِالْجَلَاءِ وَ الْحَيْفَ يَدْعُو إِلَى السَّيْفِ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 468 دکتر آیتی

 به زياد بن ابيه فرمود، هنگامى كه او را به جاى عبد الله بن عباس به فارس و اعمال آن مى‏فرستاد و اين سخن دراز است، امام او را از گرفتن خراج پيش از موعد منع مى‏ كند.

و نيز مى‏ گويد: عدالت را به كار بند و از ستم و بيداد حذر كن زيرا ستم رعيت را آواره مى‏ كند و بيدادگرى، شمشير را فرا مى‏ خواند.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 475 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)قناعت

475-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )الْقَنَاعَةُ مَالٌ لَا يَنْفَد

قال الرضي و قد روى بعضهم هذا الكلام لرسول الله ( صلى ‏الله ‏عليه ‏وآله ‏وسلم )

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 467 دکتر آیتی

 و فرمود (ع): قناعت ثروتى است پايان ناپذير.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 474 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)اجر و مزد

474-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )مَا الْمُجَاهِدُ الشَّهِيدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَعْظَمَ أَجْراً مِمَّنْ قَدَرَ فَعَفَّ  لَكَادَ الْعَفِيفُ أَنْ يَكُونَ مَلَكاً مِنَ الْمَلَائِكَةِ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 466 دکتر آیتی

 و فرمود (ع): اجر و مزد مجاهد شهيد در راه خدا، بالاتر از اجر و مزد كسى نيست كه بر گناهش توانايى هست، ولى پاكدامنى مى‏ ورزد.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 473 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)خضاب

473-وَ قِيلَ لَهُ ( عليه‏السلام )لَوْ غَيَّرْتَ شَيْبَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ ( عليه‏ السلام )الْخِضَابُ زِينَةٌ وَ نَحْنُ قَوْمٌ فِي مُصِيبَةٍ يُرِيدُ وَفَاةَ رَسُولِ اللَّهِ ( صلى ‏الله‏ عليه ‏وآله‏ وسلم )

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 465 دکتر آیتی

 او را گفتند: يا امير المؤمنين، چه مى ‏شد كه موى خود خضاب مى‏ كرديد. فرمود: خضاب آرايش است و ما قومى مصيبت زده ‏ايم.
[مرادش وفات رسول الله (صلى الله عليه و آله) بود].

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 472 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)دعای باران

472- وَ قَالَ ( عليه‏السلام ) فِي دُعَاءٍ اسْتَسْقَى بِهِ‏ اللَّهُمَّ اسْقِنَا ذُلُلَ السَّحَابِ دُونَ صِعَابِهَا

قال الرضي و هذا من الكلام العجيب الفصاحة و ذلك أنه ( عليه‏ السلام ) شبه السحاب ذوات الرعود و البوارق و الرياح و الصواعق بالإبل الصعاب التي تقمص برحالها و تقص بركبانها و شبه السحاب خالية من تلك الروائع بالإبل الذلل التي تحتلب طيعة و تقتعد مسمحة

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 464 دکتر آیتی

464 و در طلب باران فرمود (ع): بار خدايا، ما را باران ده از ابرهايى كه به فرمان‏اند نه از ابرهايى چموش و سخت نافرمان.

رضى گويد: اين سخنى است در فصاحت شگفت ‏آور. زيرا ابرهاى تندر زاى آذرخش افكن همراه با بادها و صاعقه‏ ها را به اشتران سركش كه بر مى‏ جهند و بارهاى خود مى ‏افكنند و سواران خود را بر زمين مى ‏زنند، تشبيه كرده و ابرهاى خالى از تندر و آذرخش را به اشتران رام كه، به آسانى، شيرشان را توان دوشيد و، به آسانى بر آنها سوار توان شد.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 471 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)سخن حکمت آمیز

471-و قال ( عليه‏السلام )لَا خَيْرَ فِي الصَّمْتِ عَنِ الْحُكْمِ كَمَا أَنَّهُ لَا خَيْرَ فِي الْقَوْلِ بِالْجَهْلِ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 463 دکتر آیتی

 و فرمود (ع): كسى كه سخنش حكمت‏ آميز است، خاموشيش سود ندارد، همان گونه كه سخن گفتن نادان را فايدتى نيست.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 470 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)عدل وتوحید

470- وَ سُئِلَ عَنِ التَّوْحِيدِ وَ الْعَدْلِ فَقَالَ ( عليه‏ السلام )التَّوْحِيدُ أَلَّا تَتَوَهَّمَهُ وَ الْعَدْلُ أَلَّا تَتَّهِمَهُ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 462 دکتر آیتی

 او را از توحيد و عدل پرسيدند، فرمود: توحيد اين است كه خدا را به تصوّر در نياورى و عدل اين است كه خدا را متهم نسازى.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 469 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)وصف حضرت علی(ع)

469-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )يَهْلِكُ فِيَّ رَجُلَانِ مُحِبٌّ مُفْرِطٌ وَ بَاهِتٌ مُفْتَرٍ
قال الرضي و هذا مثل قوله ( عليه ‏السلام )
هَلَكَ فِيَّ رَجُلَانِ مُحِبٌّ غَالٍ وَ مُبْغِضٌ قَالٍ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 461 دکتر آیتی

461 و فرمود (ع): دو كس در باره من هلاك شدند، يكى آنكه، در دوستى افراط مى ‏ورزد و يكى آنكه، بهتان مى ‏زند و افترا مى‏ بندد.
نظير اين سخن امام (ع) است كه فرمود: دو كس در باره من هلاك شدند: دوستى كه در دوستيش غلو كند و دشمنى كه در دشمنيش افراط ورزد.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 468 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)پیشگویی آینده

468-وَ قَالَ ( عليه ‏السلام )يَأْتِي عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ عَضُوضٌ يَعَضُّ الْمُوسِرُ فِيهِ عَلَى مَا فِي يَدَيْهِ وَ لَمْ يُؤْمَرْ بِذَلِكَ قَالَ اللَّهُ‏ سُبْحَانَهُ وَ لا تَنْسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ‏ تَنْهَدُ فِيهِ الْأَشْرَارُ وَ تُسْتَذَلُّ الْأَخْيَارُ وَ يُبَايِعُ الْمُضْطَرُّونَ وَ قَدْ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ( صلى‏ الله ‏عليه‏ وآله ‏وسلم )عَنْ بَيْعِ الْمُضْطَرِّينَ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 460 دکتر آیتی

460 و فرمود (ع): بر مردم روزگارى مى ‏آيد، سخت گزنده كه توانگر از شدت بخل، مال خود را به دندان نگه مى‏ دارد، و حال آنكه او را چنين نفرموده ‏اند. خداى سبحان، مى‏ فرمايد: «بخشندگى را ميان خود فراموش مكنيد.»

 در آن روزگاران، بدان بلند پايه شوند و نيكان خوار گردند و با درماندگانى كه از خريدن يا فروختن چيزى ناچارند، معامله كنند.
و حال آنكه رسول الله (صلى الله عليه و آله) معاملت با چنين كسان را در حالت اضطرار منع فرموده است.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 467 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)

467-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )فِي كَلَامٍ لَهُ وَ وَلِيَهُمْ وَالٍ فَأَقَامَ وَ اسْتَقَامَ حَتَّى ضَرَبَ الدِّينُ بِجِرَانِهِ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 459 دکتر آیتی

 در ضمن سخن فرموده است: واليى بر آنان فرماندهى يافت. كار را بر پاى داشت و خود استقامت ورزيد تا دين قرار گرفت.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 466 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)تمثیل

466-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )الْعَيْنُ وِكَاءُ السَّهِ‏

قال الرضي و هذه من الاستعارات العجيبة كأنه يشبه السه بالوعاء و العين بالوكاء فإذا أطلق الوكاء لم ينضبط الوعاء و هذا القول في الأشهر الأظهر من كلام النبي ( صلى‏ الله‏ عليه ‏وآله ‏وسلم )

و قد رواه قوم لأمير المؤمنين ( عليه ‏السلام ) و ذكر ذلك المبرد في كتاب المقتضب في باب اللفظ بالحروف و قد تكلمنا على هذه الاستعارة في كتابنا الموسوم بمجازات الآثار النبوية

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 458 دکتر آیتی

 و فرمود (ع): چشم به مثابه بند نشيمنگاه است.
رضى گويد: اين از استعاره‏ هاى عجيب است. گويى نشيمنگاه را به ظرفى تشبيه كرده كه چشم، بند آن ظرف است. چون بند باز شود، هر چه در ظرف است، بريزد. بنا بر قول اشهر اين سخن از رسول خدا (ص) است

و بعضى آن را از امير مؤمنان نقل كرده‏ اند. مبرد در كتاب المقتضب در باب «اللفظ بالحروف» ذكر كرده. ما نيز در كتاب خود موسوم به مجازات الآثار النبويّة اين استعاره را آورده ‏ايم.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 465 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)ستايش انصار

465-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )فِي مَدْحِ الْأَنْصَارِ هُمْ وَ اللَّهِ رَبَّوُا الْإِسْلَامَ كَمَا يُرَبَّى الْفِلْوُ مَعَ غَنَائِهِمْ بِأَيْدِيهِمُ السِّبَاطِ وَ أَلْسِنَتِهِمُ السِّلَاطِ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 457 دکتر آیتی

 در ستايش انصار فرمايد: به خدا سوگند، اينان اسلام را پرورش دادند، آنسان، كه كره اسب از شير باز گرفته را پرورش دهند. به نيروى دارايى خود و كفهاى بخشنده خود و زبانهاى تيز و برنده خود.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 464 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)

464-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )إِنَّ لِبَنِي أُمَيَّةَ مِرْوَداً يَجْرُونَ فِيهِ وَ لَوْ قَدِ اخْتَلَفُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ ثُمَّ كَادَتْهُمُ الضِّبَاعُ لَغَلَبَتْهُمْ‏

قال الرضي و المرود هنا مفعل من الإرواد و هو الإمهال و الإظهار و هذا من أفصح الكلام و أغربه فكأنه ( عليه‏السلام ) شبه المهلة التي هم فيها بالمضمار الذي يجرون فيه إلى الغاية فإذا بلغوا منقطعها انتقض نظامهم بعدها

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 456 دکتر آیتی

 و فرمود (ع): بنى اميه را مهلتى است كه در آن اسب قدرت مى‏ تازند، هر چند، ميانشان اختلاف افتد. سپس، كفتاران به جنگشان برخيزند و مغلوبشان سازند.

سيد رضى گويد: «مرود» بر وزن «مفعل» از مصدر «ارواد» است و آن به معنى مهلت دادن است و اين از فصيحترين و غريبترين سخنان اوست. گويى، مهلتى را كه در آن هستند به ميدان مسابقه تشبيه كرده است كه در آن براى رسيدن به هدف، اسب مى ‏تازند كه چون به پايان رسند رشته انتظامشان گسسته شود.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 463 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)دنیا

463-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )الدُّنْيَا خُلِقَتْ لِغَيْرِهَا وَ لَمْ تُخْلَقْ لِنَفْسِهَا

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 455 دکتر آیتی

 و فرمود (ع): دنيا براى ديگرى آفريده شده، براى خود آفريده نشده.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 462 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)

462-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )رُبَّ مَفْتُونٍ بِحُسْنِ الْقَوْلِ فِيهِ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 454 دکتر آیتی

و فرمود (ع): چه بسيار كسان كه از ستودن ديگران فريفته و گمراه شده ‏اند.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 461 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)غیبت

461-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )الْغِيبَةُ جُهْدُ الْعَاجِزِ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 453 دکتر آیتی

 و فرمود (ع): غيبت كردن تنها سلاح ناتوان است.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 460 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)بردباری

460-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )الْحِلْمُ وَ الْأَنَاةُ تَوْأَمَانِ يُنْتِجُهُمَا عُلُوُّ الْهِمَّةِ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 452 دکتر آیتی

 و فرمود (ع): بردبارى و تأمل توأمان هستند كه هر دو از همت بلند مى‏ زايند.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 459 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)تقدیر وتدبیر

459-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )يَغْلِبُ الْمِقْدَارُ عَلَى التَّقْدِيرِ حَتَّى تَكُونَ الْآفَةُ فِي التَّدْبِيرِ
قال الرضي و قد مضى هذا المعنى فيما تقدم برواية تخالف هذه الألفاظ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 451 دکتر آیتی

451 و فرمود (ع): تقدير بر تدبير چيره مى‏ شود، به گونه ‏اى كه گاهى آفت و تباهى در تدبير است.
سيد رضى گويد: اين معنى پيش از اين در روايتى ديگر با الفاظى ديگر آمده است.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 458 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)نشانه ایمان

458-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )الْإِيمَانُ أَنْ تُؤْثِرَ الصِّدْقَ حَيْثُ يَضُرُّكَ عَلَى الْكَذِبِ حَيْثُ يَنْفَعُكَ وَ أَلَّا يَكُونَ فِي حَدِيثِكَ فَضْلٌ عَنْ عَمَلِكَ وَ أَنْ تَتَّقِيَ اللَّهَ فِي حَدِيثِ غَيْرِكَ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 450 دکتر آیتی

450 و فرمود (ع): نشان ايمان اين است كه راست را برگزينى، هر چند به زيان تو بود، بر دروغى كه سود تو در آن است. و گفتارت از علمت افزون نيايد و از خداى بترس هنگامى كه سخن از ديگرى مى‏ گويى.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 457 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)گرسنه

457-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )مَنْهُومَانِ لَا يَشْبَعَانِ طَالِبُ عِلْمٍ وَ طَالِبُ دُنْيَا

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 449 دکتر آیتی

449 و فرمود (ع): دو گرسنه ‏اند كه هيچگاه سير نشوند: طالب علم و طالب دنيا.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 456 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)

456-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )أَلَا حُرٌّ يَدَعُ هَذِهِ اللُّمَاظَةَ لِأَهْلِهَا إِنَّهُ لَيْسَ لِأَنْفُسِكُمْ ثَمَنٌ إِلَّا الْجَنَّةَ فَلَا تَبِيعُوهَا إِلَّا بِهَا

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 448 دکتر آیتی

و فرمود (ع): آيا آزاده ‏اى نيست كه اين ته مانده غذاى در دهن مانده را براى آنان، كه در خور آن هستند، بيفكند. هر آينه نفسهاى شما را بهايى جز بهشت نيست، پس خود را جز به آن بها مفروشيد.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 455 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)

455- وَ سُئِلَ مَنْ أَشْعَرُ الشُّعَرَاءِ فَقَالَ ( عليه‏السلام )إِنَّ الْقَوْمَ لَمْ يَجْرُوا فِي حَلْبَةٍ تُعْرَفُ الْغَايَةُ عِنْدَ قَصَبَتِهَا فَإِنْ كَانَ وَ لَا بُدَّ فَالْمَلِكُ الضِّلِّيلُ‏
يريد إمرأ القيس‏

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 447 دکتر آیتی

 از او پرسيدند كه بزرگترين شاعر عرب كيست، فرمود: شاعران در يك مسابقه اسب دوانى، اسب نتاخته ‏اند تا معلوم شود كه چه كسى نى پايان را مى ‏ربايد. و اگر بناچار بايد كسى را نام برد، ملك الضلّيل.
[پادشاه گمراه و مراد او امرؤ القيس است.]

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 454 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)وصف فرزند آدم

454-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )مَا لِابْنِ آدَمَ وَ الْفَخْرِ أَوَّلُهُ نُطْفَةٌ وَ آخِرُهُ جِيفَةٌ وَ لَا يَرْزُقُ نَفْسَهُ وَ لَا يَدْفَعُ حَتْفَه‏

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 445 دکتر آیتی

 و فرمود (ع): فرزند آدم به چه چيز خود مى ‏نازد آغازش نطفه بود و پايانش مردار شود. توان آن ندارد كه خود را روزى دهد و نتواند كه مرگش را از خود دفع كند.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 453 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)زبیر

453-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )مَا زَالَ الزُّبَيْرُ رَجُلًا مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ حَتَّى نَشَأَ ابْنُهُ الْمَشْئُومُ عَبْدُ اللَّهِ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 444 دکتر آیتی

 و فرمود (ع): زبير همواره يكى از ما اهل بيت بود تا پسر ناميمون او عبد الله به جوانى رسيد.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 452 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)

452-و قال ( عليه‏السلام )الْغِنَى وَ الْفَقْرُ بَعْدَ الْعَرْضِ عَلَى اللَّهِ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 446 دکتر آیتی

و فرمود (ع): توانگرى و تهى‏ دستى پس از عرضه داشتن كردار است به خداى تعالى.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 451 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)

451-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )زُهْدُكَ فِي رَاغِبٍ فِيكَ نُقْصَانُ حَظٍّ وَ رَغْبَتُكَ فِي زَاهِدٍ فِيكَ ذُلُّ نَفْسٍ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 443 دکتر آیتی

443 و فرمود (ع): دورى گزيدن تو از كسى كه خواستار توست نقصان بهره توست از او و گرايش تو به كسى كه از تو دورى مى ‏گزيند، سبب خوارى و ذلت توست.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 450 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)مزاح وشوخی

450-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )مَا مَزَحَ امْرُؤٌ مَزْحَةً إِلَّا مَجَّ مِنْ عَقْلِهِ مَجَّةً

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 442 دکتر آیتی

 و فرمود (ع): هيچكس مزاح ننمود، مگر آنكه، اندكى از عقل خود را از دست داد.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 449 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)شهوت

449-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )مَنْ كَرُمَتْ عَلَيْهِ نَفْسُهُ هَانَتْ عَلَيْهِ شَهَوَاتُهُ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 441 دکتر آیتی

و فرمود (ع): هر كه به كرامت نفس خود آگاه شود، شهوات در ديده ‏اش حقير آيند.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 448 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)مصیبت

448-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )مَنْ عَظَّمَ صِغَارَ الْمَصَائِبِ ابْتَلَاهُ اللَّهُ بِكِبَارِهَا

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 440 دکتر آیتی

440 و فرمود (ع): هر كه مصيبتهاى خرد را بزرگ شمارد، خدايش به مصيبتهاى بزرگ دچار خواهد كرد.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 447 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)ربا

447-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )مَنِ اتَّجَرَ بِغَيْرِ فِقْهٍ فَقَدِ ارْتَطَمَ فِي الرِّبَا

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 439 دکتر آیتی

و فرمود (ع): هر كه علم فقه نداند و تجارت كند، در ورطه ربا افتد.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 446 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)

446- وَ قَالَ ( عليه‏السلام ) لِغَالِبِ بْنِ صَعْصَعَةَ أَبِي الْفَرَزْدَقِ فِي كَلَامٍ دَارَ بَيْنَهُمَا

مَا فَعَلَتْ إِبِلُكَ الْكَثِيرَةُ قَالَ دَغْدَغَتْهَا الْحُقُوقُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ ( عليه‏السلام )ذَلِكَ أَحْمَدُ سُبُلِ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 438 دکتر آیتی

ميان امام على (ع) و غالب بن صعصعه پدر فرزدق، گفتگويى بود، امام (ع) از او پرسيد: آن همه شتر كه داشتى چه شد گفت: اداى حقوق مردم، آنها را پراكنده ساخت. امام (ع) فرمود: بهترين راههاى پراكنده شدنشان همين بود.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 445 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)

445-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )إِذَا كَانَ فِي رَجُلٍ خَلَّةٌ رَائِقَةٌ فَانْتَظِرُوا أَخَوَاتِهَا

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 437 دکتر آیتی

437 و فرمود (ع): اگر در كسى صفتى شگفت ديديد، منتظر صفات همانند آن باشيد.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 444 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)

444-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )قَلِيلٌ مَدُومٌ عَلَيْهِ خَيْرٌ مِنْ كَثِيرٍ مَمْلُولٍ مِنْه‏

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 436 دکتر آیتی

و فرمود (ع): اندكى كه پيوسته باشد به از بسيارى كه از آن ملول گردند.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 443 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)وصف مالک اشتر

443- وَ قَالَ ( عليه‏السلام ) وَ قَدْ جَاءَهُ نَعْيُ الْأَشْتَرِ رَحِمَهُ اللَّهُ‏ مَالِكٌ وَ مَا مَالِكٌ وَ اللَّهِ لَوْ كَانَ جَبَلًا لَكَانَ فِنْداً وَ لَوْ كَانَ حَجَراً لَكَانَ صَلْداً لَا يَرْتَقِيهِ الْحَافِرُ وَ لَا يُوفِي عَلَيْهِ الطَّائِرُ
قال الرضي و الفند المنفرد من الجبال

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 435 دکتر آیتی

 هنگامى كه خبر مرگ مالك اشتر، رحمه الله، به او رسيد، فرمود: مالك، مالك چه بود به خدا سوگند، اگر كوه مى ‏بود، كوهى بى‏ همتا و سرافراز بود و اگر صخره ‏اى بود، صخره ‏اى سخت بود كه سم هيچ ستورى آن را نمى‏ سود و هيچ پرنده ‏اى به اوجش نتوانست پريد.
رضى گويد: «فند» كوه‏هاى منفرد و جدا از ديگر كوهها را گويند.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 442 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)شهر

442-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )لَيْسَ بَلَدٌ بِأَحَقَّ بِكَ مِنْ بَلَدٍ خَيْرُ الْبِلَادِ مَا حَمَلَكَ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 434 دکتر آیتی

 و فرمود (ع): براى تو هيچ شهرى بهتر از شهر ديگر نيست. بهترين شهرها شهرى است كه تو را بپذيرد و در آن آسوده باشى.

ترجمه عبدالمحمد آیتی

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 441 صبحي صالح(ترجمه عبدالمحمد آیتی)

441-وَ قَالَ ( عليه‏السلام )الْوِلَايَاتُ مَضَامِيرُ الرِّجَالِ

شماره حکمت براساس نسخه صبحی صالح

حکمت 432 دکتر آیتی

و فرمود (ع): حكومتها ميدان مسابقت مردان هستند.

ترجمه عبدالمحمد آیتی