نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره 186 متن عربی با ترجمه فارسی (شرح ابن ابی الحدید)

حکمت 191 صبحی صالح

191-وَ قَالَ ( عليه‏السلام  )إِنَّمَا الْمَرْءُ فِي الدُّنْيَا غَرَضٌ تَنْتَضِلُ فِيهِ الْمَنَايَا وَ نَهْبٌ تُبَادِرُهُ الْمَصَائِبُ وَ مَعَ كُلِّ جُرْعَةٍ شَرَقٌ وَ فِي كُلِّ أَكْلَةٍ غَصَصٌ

وَ لَا يَنَالُ الْعَبْدُ نِعْمَةً إِلَّا بِفِرَاقِ أُخْرَى وَ لَا يَسْتَقْبِلُ يَوْماً مِنْ عُمُرِهِ إِلَّا بِفِرَاقِ آخَرَ مِنْ أَجَلِهِ

فَنَحْنُ أَعْوَانُ الْمَنُونِ وَ أَنْفُسُنَا نَصْبُ الْحُتُوفِ فَمِنْ أَيْنَ نَرْجُو الْبَقَاءَ وَ هَذَا اللَّيْلُ وَ النَّهَارُ لَمْ يَرْفَعَا مِنْ شَيْ‏ءٍ شَرَفاً إِلَّا أَسْرَعَا الْكَرَّةَ فِي هَدْمِ مَا بَنَيَا وَ تَفْرِيقِ مَا جَمَعَا

حکمت 186 شرح ابن ‏أبي ‏الحديد ج 19

186: إِنَّمَا الْمَرْءُ فِي الدُّنْيَا غَرَضٌ تَنْتَضِلُ فِيهِ الْمَنَايَا-  وَ نَهْبٌ تُبَادِرُهُ الْمَصَائِبُ-  وَ مَعَ كُلِّ جُرْعَةٍ شَرَقٌ-  وَ فِي كُلِّ أَكْلَةٍ غَصَصٌ-  وَ لَا يَنَالُ الْعَبْدُ نِعْمَةً إِلَّا بِفِرَاقِ أُخْرَى-  وَ لَا يَسْتَقْبِلُ يَوْماً مِنْ عُمُرِهِ إِلَّا بِفِرَاقِ آخَرَ مِنْ أَجَلِهِ-  فَنَحْنُ أَعْوَانُ الْمَنُونِ وَ أَنْفُسُنَا نَصْبُ الْحُتُوفِ-  فَمِنْ أَيْنَ نَرْجُو الْبَقَاءَ-  وَ هَذَا اللَّيْلُ وَ النَّهَارُ لَمْ يَرْفَعَا منْ شَيْ‏ءٍ شَرَفاً-  إِلَّا أَسْرَعَا الْكَرَّةَ فِي هَدْمِ مَا بَنَيَا وَ تَفْرِيقِ مَا جَمَعَا قد سبق ذرء من هذا الكلام في أثناء خطبته ع-  و قد ذكرنا نحن أشياء كثيرة في الدنيا و تقلبها بأهلها- .

و من كلام بعض الحكماء-  طوبى للهارب من زخارف الدنيا-  و الصاد عن زهرة دمنتها-  و الخائف عند أمانها و المتهم لضمانها-  و الباكي عند ضحكها إليه-  و المتواضع عند إعزازها له-  و الناظر بعين عقله إلى فضائحها-  و المتأمل لقبح مصارعها-  و التارك‏ لكلابها على جيفها-  و المكذب لمواعيدها و المتيقظ لخدعها-  و المعرض عن لمعها و العامل في إمهالها-  و المتزود قبل إعجالها- . قوله تنتضل النضل شي‏ء يرمى-  و يروى تبادره أي تتبادره-  و الغرض الهدف- . و النهب المال المنهوب غنيمة و جمعه نهاب- . و قد سبق تفسير قوله-  لا ينال العبد نعمة إلا بفراق أخرى-  و قلنا إن الذي حصلت له لذة الجماع حال ما هي حاصلة له-  لا بد أن يكون مفارقا لذة الأكل و الشرب-  و كذلك من يأكل و يشرب-  يكون مفارقا حال أكله و شربه-  لذة الركض على الخيل في طلب الصيد و نحو ذلك- .

قوله فنحن أعوان المنون-  لأنا نأكل و نشرب و نجامع و نركب الخيل و الإبل-  و نتصرف في الحاجات و المآرب-  و الموت إنما يكون بأحد هذه الأسباب-  إما من أخلاط تحدثها المآكل و المشارب-  أو من سقطة يسقط الإنسان من دابة هو راكبها-  أو من ضعف يلحقه من الجماع المفرط-  أو لمصادمات و اصطكاكات تصيبه-  عند تصرفه في مآربه و حركته و سعيه و نحو ذلك-  فكأنا نحن أعنا الموت على أنفسنا- . قوله نصب الحتوف يروى بالرفع و النصب-  فمن رفع فهو خبر المبتدإ و من نصبه جعله ظرفا

ترجمه فارسی شرح ابن‏ ابی الحدید

حكمت (186)

انّما المرءُ فى الدنيا غرض تنتضل فيه المنايا، و نهب تبادره المصائب، و مع كلّ جرعة شرق، و فى كل اكلة غصص، و لا ينال العبد نعمة الا بفراق اخرى، و لا يستقبل يومأ من عمره الّا بفراق آخر من اجله، فنحن اعوان المنون، و انفسنا نصب الحتوف، فمن اين نرجو البقاء، و هذا الليل و النهار لم يرفعا من شئ شرفا، الا اسرعا الكرة فى هدم ما بنيا، و تفريق ما جمعا

«همانا آدمى در اين جهان نشانه ‏اى است كه تيرهاى مرگ به سمت او روانند، غنيمتى است كه سوگها بر او پيشى مى‏ گيرند، با هر نوشيدن و هر لقمه، در گلو گرفتنهايى است، و بنده به نعمتى نرسد مگر با جدايى از نعمتى و به روزى از زندگى خود نمى‏ رسد مگر به سپرى شدن روزى از مدت عمر خود، بنابراين ما ياران مرگيم و جانهاى ما نشانه مرگها، و چه سان اميد بقا داشته باشيم كه اين شب و روز چيزى را بالا نمى ‏برند و به شرف نمى ‏رسانند مگر آنكه در ويرانى آن با شتاب هجوم مى‏ آورند و هر چه را جمع كرده ‏اند، پريشان مى‏ سازند.»

ابن ابى الحديد مى ‏گويد: بخشى از اين سخن ضمن خطبه ‏اى از آن حضرت گذشت‏ و ما در مورد دنيا و دگرگونى آن نسبت به اهلش مطالب بسيارى گفته ‏ايم. او سپس درباره اين جمله كه فرموده است: «بنابراين ما ياران مرگيم.»، چنين توضيح مى‏ دهد كه ما مى‏ خوريم و مى ‏آشاميم و همبستر مى‏ شويم و سوار بر اسب و شتر مى‏ شويم و در پى انجام دادن خواسته‏ ها و هدفهاى خويش هستيم و مرگ هم به سبب يكى از همين وسايل است يا به سبب غلبه اخلاط كه خوردن و آشاميدن آن را پديد مى ‏آورد يا به سبب در افتادن از مركوبى كه بر آن سواريم يا به سبب ضعفى كه از زياده روى در همبسترى انجام مى‏ دهيم يا به سبب تصادفهايى كه ضمن حركت و كوشش براى رسيدن به خواسته‏ ها و نيازها پيش مى ‏آيد يا چيزهاى ديگر و در اين صورت گويى خود ما مرگ را براى ربودن جان خويش يارى داده‏ ايم.

جلوه تاریخ در شرح نهج البلاغه ابن ابى الحدیدجلد 8 //دکتر محمود مهدوى دامغانى

 

دیدگاه‌ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.