نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۳۹ (شرح میر حبیب الله خوئی)

  حکمت ۴۶۳ صبحی صالح

۴۶۳-وَ قَالَ ( علیه‏ السلام  )الدُّنْیَا خُلِقَتْ لِغَیْرِهَا وَ لَمْ تُخْلَقْ لِنَفْسِهَا

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

التاسعه و الثلاثون بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۳۹) و قال علیه السّلام: الدّنیا خلقت لغیرها، و لم تخلق لنفسها.

المعنى

حکمته علیه السّلام هذه فلسفیه حکمیه و ارشادیه تفید الموعظه لأنّ الدّنیا مادیّه منصرمه و متغیره من حال إلى حال حتى تنتهى إلى الزوال، فلیست مخلوقه لنفسها تبقى إلى الأبد، و بیان لأنّ الانسان فیها فی عبر إلى الاخره، فلا بدّ من التزوّد و التهیّؤ فیها، لما بعدها.

الترجمه

فرمود: دنیا آفریده شده براى عالم دیگرى، و براى خود آفریده نشده.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۱۱

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۳۸ (شرح میر حبیب الله خوئی)

  حکمت ۴۶۲ صبحی صالح

۴۶۲-وَ قَالَ ( علیه‏السلام  )رُبَّ مَفْتُونٍ بِحُسْنِ الْقَوْلِ فِیهِ

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الثامنه و الثلاثون بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۳۸) و قال علیه السّلام: ربّ مفتون بحسن القول فیه.

المعنى

استماع المدح و الثناء و حسن القول و الصیّت یجرّ البلاء و الفتنه على الممدوح من نواح کثیره یعجبه بنفسه و یجلب إلیه الکسل فی عمله و یحرّضه إلى أعمال فوق شأنه، و قد مرّت هذه الحکمه سابقا و کأنّ المصنّف رحمه اللَّه اختتم کتابه به تذکره لنفسه، ففى الشرح المعتزلی ما یلی: و اعلم أنّ الرّضیّ رحمه اللَّه قطع کتاب نهج البلاغه على هذا الفصل، و هکذا وجدت النسخه بخطّه و قال: «هذا حین انتهاء الغایه بنا إلى قطع المنتزع من کلام أمیر المؤمنین علیه السّلام حامدین للّه سبحانه على ما منّ به من توفیقنا لضمّ ما انتشر من أطرافه، و تقریب ما بعد من أقطاره، مقرّرین العزم کما شرطنا أوّلا على تفضیل أوراق من البیاض فی آخر کلّ باب من الأبواب لیکون لاقتناص الشّارد و استلحاق الوارد، و ما عساه أن یظهر لنا بعد الغموض، و یقع إلینا بعد الشذوذ، و ما توفیقنا إلّا باللّه علیه توکّلنا و هو حسبنا و نعم الوکیل، نعم المولى و نعم النّصیر».

ثمّ وجدنا نسخا کثیره فیها زیادات بعد هذا الکلام قیل: إنها وجدت فی نسخه کتبت فی حیاه الرّضی رحمه اللَّه و قرأت علیه فأمضاها و أذن فی إلحاقها بالکتاب و نحن نذکرها.

 

الترجمه

بسیار کسى که مغرور شود بواسطه ستایش بروى.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۸

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۳۷ (شرح میر حبیب الله خوئی)

  حکمت ۴۶۱ صبحی صالح

۴۶۱-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )الْغِیبَهُ جُهْدُ الْعَاجِزِ

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

السابعه و الثلاثون بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۳۷) و قال علیه السّلام: الغیبه جهد العاجز.

المعنى

الغیبه ذکر مساوى الغائب و الانتقاص منه وراء ظهره، و قد شدّد الشرع الاسلامى فی النّهی عن غیبه الأخ المؤمن فقال تعالى: «وَ لا یَغْتَبْ بَعْضُکُمْ بَعْضاً أَ یُحِبُّ أَحَدُکُمْ أَنْ یَأْکُلَ لَحْمَ أَخِیهِ مَیْتاً»-  ۱۲-  الحجرات» و کفى بهذه الایه ذمّا و تأکیدا فی التحریم، و فیها إشاره إلى ما قاله علیه السّلام من الغیبه عمل العاجز و جهد الجبون عن المقابله مع المغتاب حیث عبّرت عنها بأنها کأکل لحم المیّت الغیر القادر على الدفاع.

الترجمه

فرمود: غیبت و بدگوئى پشت سر تلاش ناتوانست.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۱۴

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۳۶ (شرح میر حبیب الله خوئی)

 حکمت ۴۶۰ صبحی صالح

۴۶۰-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )الْحِلْمُ وَ الْأَنَاهُ تَوْأَمَانِ یُنْتِجُهُمَا عُلُوُّ الْهِمَّهِ

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

السادسه و الثلاثون بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۳۶) و قال علیه السّلام: الحلم و الأناه توأمان ینتجهما علوّ الهمّه.

المعنى

الأناه هو التأخیر و الإمهال فی مجازات و معادات الخاطئ و المذنب الناتج من الحلم تجاه سفاهه السفیه، فیقول علیه السّلام: إنّ الحلم و الأناه نتیجه علوّ الهمّه و الکرامه و یقابلهما الطیش و العجله و التهوّر الناشی من الخفّه و حقاره النفس.

الترجمه

فرمود: بردباری و مهلت دوقلو باشند که از همّت والا زائیده شوند.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۸

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۳۵ (شرح میر حبیب الله خوئی)

  حکمت ۴۵۹ صبحی صالح

۴۵۹-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )یَغْلِبُ الْمِقْدَارُ عَلَى التَّقْدِیرِ حَتَّى تَکُونَ الْآفَهُ فِی التَّدْبِیرِ

قال الرضی و قد مضى هذا المعنى فیما تقدم بروایه تخالف هذه الألفاظ

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الخامسه و الثلاثون بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۳۵) و قال علیه السّلام: یغلب المقدار على التّقدیر، حتّى تکون الافه فی التّدبیر.

 المعنى

المقدار کالمثقال ما قدّر للانسان بقضاء اللَّه و قدره، و التقدیر فی کلامه ما یقدّره الانسان لنفسه و تدبیره، فیقول علیه السّلام: إنّ القدر غالب على البشر و على ما یقدّر لنفسه من الخیر و الشرّ بحیث یصیر تدبیر الانسان موجبا للافه و البلا، قال الرضیّ: و قد مضى هذا المعنى فیما تقدم بروایه تخالف بعض هذه الألفاظ.

الترجمه

فرمود: قدر بر تقدیر انسان غالب است تا آنجا که تدبیر بشر آفت ‏آور مى‏ شود.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۷۵

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۳۴ (شرح میر حبیب الله خوئی)

  حکمت ۴۵۸ صبحی صالح

۴۵۸-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )الْإِیمَانُ أَنْ تُؤْثِرَ الصِّدْقَ حَیْثُ یَضُرُّکَ عَلَى الْکَذِبِ حَیْثُ یَنْفَعُکَ وَ أَلَّا یَکُونَ فِی حَدِیثِکَ فَضْلٌ عَنْ عَمَلِکَ وَ أَنْ تَتَّقِیَ اللَّهَ فِی حَدِیثِ غَیْرِک‏

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الرابعه و الثلاثون بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۳۴) و قال علیه السّلام: علامه الإیمان أن تؤثر الصّدق حیث یضرّک على الکذب حیث ینفعک، و أن لا یکون فی حدیثک فضل عن علمک [عملک‏] و أن تتّقى اللَّه فی حدیث غیرک.

المعنى

مقتضى الایمان باللّه و أنه هو الضارّ النافع أن لا یتوسّل فی جلب النفع إلى ما هو مخالف لحکم اللَّه، و حیث إنّ اللَّه نهى عن الکذب مطلقا فمن یؤمن باللّه تعالى لا یکذب لجلب النفع بل یلازم الصدق و إن فات عنه هذا النفع المتوقع من الکذب کما إذا اختصّ عطیّه أو نذر للفقراء فیسأل عنه أنت فقیر أو غنىّ و کان غنیا فلو قال: أنا فقیر لجلب النفع آثر الکذب النافع على الصّدق الضارّ أى المفوّت لهذا النفع فعلامه الایمان ترک الکذب لجلب النفع و ملازمه الصدق، کما أنّ المؤمن یقیّد کلامه بما یعلمه و لا یحدّث بما لا یعلم خصوصا فی الامور الدّینیه و الأحکام الشرعیه و لا یحدّث عن الغیر إلّا بما یجوز الحدیث عنه و یروی حدیثه بلا نقصان و تحریف.

الترجمه

فرمود: نشانه ایمان اینست که راستگوئى را در آنجا که زیانت دارد بر دروغى که سودت بخشد برگزینی، و بیش از آنچه مى ‏دانى نگوئى، و در حدیث از دیگران تقوى از خدا را منظور دارى.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۱۱

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۳۳ (شرح میر حبیب الله خوئی)

  حکمت ۴۵۶ صبحی صالح

۴۵۶-وَ قَالَ ( علیه‏ السلام  )أَلَا حُرٌّ یَدَعُ هَذِهِ اللُّمَاظَهَ لِأَهْلِهَا إِنَّهُ لَیْسَ لِأَنْفُسِکُمْ ثَمَنٌ إِلَّا الْجَنَّهَ فَلَا تَبِیعُوهَا إِلَّا بِهَا

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الثالثه و الثلاثون بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۳۳) و قال علیه السّلام: ألا حرّ یدع هذه اللّماظه لأهلها إنّه لیس لانفسکم ثمن إلّا الجنّه، فلا تبیعوها إلّا بها.

اللغه

(اللّماظه) بضم اللّام: ما یبقى فی الفم من الطعام، و قال فی الشرح المعتزلی: اللّماظه بفتح اللّام: ما تبقى فی الفم من الطعام قال یصف الدّنیا: لماظه أیّام کأحلام نائم.

و لمظ الرجل یلمظ بالفم لمظا إذا تتبّع بلسانه بقیّه الطعام فی فمه و أخرج لسانه فمسح به شفتیه.

الاعراب

ألا حرّ، مبتدأ و خبره محذوف أى فی الوجود، و ألا، حرف التنبیه.

المعنى

شبّه علیه السّلام الدّنیا بما فیها من المتاع و المشتهیات بما یبقى من الطعام فی الفم و کفى بهذا التشبیه بیانا لحقارتها و إظهارا للتنفّر عنها، ثمّ عظّم نفس الانسان إلى حیث لا ثمن لها إلّا الجنّه و أنه لا ینبغی بیعها بما فی الدنیا من المال و الجاه کما قال اللَّه تعالى: «إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى‏ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّهَ»-  ۱۱۱-  التوبه».

الترجمه

فرمود: آیا آزاده ‏اى نیست که این بن دندانى را براى اهلش رها کند راستش اینست که براى جان شماها بهائى نیست مگر بهشت، آنرا نفروشید مگر ببهشت.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۹

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۳۲ (شرح میر حبیب الله خوئی)

  حکمت ۴۵۵ صبحی صالح

۴۵۵- وَ سُئِلَ مَنْ أَشْعَرُ الشُّعَرَاءِ فَقَالَ ( علیه ‏السلام  )  إِنَّ الْقَوْمَ لَمْ یَجْرُوا فِی حَلْبَهٍ تُعْرَفُ الْغَایَهُ عِنْدَ قَصَبَتِهَا فَإِنْ کَانَ وَ لَا بُدَّ فَالْمَلِکُ الضِّلِّیلُ‏

یرید إمرأ القیس

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الثانیه و الثلاثون بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۳۲) و سئل علیه السّلام عن أشعر الشعراء فقال علیه السّلام: إنّ القوم لم یجروا فی حلبه تعرف الغایه عند قصبتها، فإن کان و لا بدّ فالملک الضّلّیل. «یرید امرأ القیس».

اللغه

(الحلبه): القطعه من الخیل یقرن للسباق للطریقه الواحده. (الغایه): الرایه.

 

و (القصبه) ما توضع فی آخر المدى، فمن سبق إلیها و أخذها فاز بالسبق.

المعنى

للشعر عند العرب مقاصد عدیده من الحماسه، و المدح، و الذم، و النسیب و الرثاء، و بیان قصّه، أو حکایه، و له بحور تزید على خمسه عشر، و أوزان تزید على السّتین، فالمفاضله بین الشعراء تتحقق إذا نظموا الشعر فی مقصد واحد و على وزن مخصوص مثلا و لکن شعراء العرب نظموا الشعر فی مقاصد شتّى و أکثر کلّ واحد منهم فی بعضها و اختار کلّ واحد منهم أوزانا خاصه تلائم ذوقه، فیصعب القضاوه و الحکم فی المفاضله بینهم و تشخیص الأشعر منهم، فانّ بعضهم أشعر من بعض فی مقصد أو فی وزن کما قیل: أشعر العرب امرء القیس إذا رکب، و الأعشى إذا رغب، و النابغه إذا رهب، و قد مال علیه السّلام الى الجواب بترجیح امرء القیس صاحب المعلّقه المعروفه الّذی ابتدأ معلّقته بقوله:

         قفا نبک من ذکرى حبیب و منزل            بسقط اللّوى بین الدخول فحومل‏

 بحسب ضروره الجواب على هذا السئوال، و یظهر منه علیه السّلام الکراهه للبحث عن الشعر و الشاعر الجاهلی خصوصا فی مجلسه المنعقد للارشاد الدّینی کما حکى قال الشارح المعتزلی نقلا عن أمالى ابن درید مسندا إلى ابن عراده قال: کان علیّ ابن أبی طالب علیه السّلام یعشّی الناس فی شهر رمضان باللّحم و لا یتعشّى معهم فاذا فرغوا خطبهم و وعظهم، فأفاضوا لیله فی الشعراء و هم على عشائهم فلمّا فرغوا خطبهم علیه السّلام و قال فی خطبته: اعلموا أنّ ملاک أمرکم الدّین، و عصمتکم التقوى، و زینتکم الأدب و حصون أعراضکم الحلم-  إلخ.

الترجمه

پرسش شد از أشعر شعراء عرب در پاسخ فرمود: شاعران عرب در میدان مسابقه شعر یک راه را تا نشانه طى نکرده ‏اند که پیشتاز آنها شناخته شود، و اگر بناچار باید جواب گفت أشعر آنان همان پادشاه گمراه است که مقصود امرء القیس است.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۲۲

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۳۱ (شرح میر حبیب الله خوئی)

  حکمت ۴۵۲ صبحی صالح

۴۵۲-و قال ( علیه‏ السلام  )الْغِنَى وَ الْفَقْرُ بَعْدَ الْعَرْضِ عَلَى اللَّهِ

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الحادیه و الثلاثون بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۳۱) و قال علیه السّلام: الغنى و الفقر بعد العرض على اللَّه.

المعنى

یرید علیه السّلام فی کلامه هذا أنّ غنى الدّنیا و فقرها أمران عرضیّان یزولان بسرعه و لا یتمیّزان على وجه الدّقه، فانّ فقیر المال غنیّ من نواح شتّى، و غنیّ المال فقیر إلى غیر واحد من الأشیاء، فالغنى و الفقر یمتازان بعد العرض على اللَّه.

الترجمه

فرمود: توانگرى و بینوائى پس از عرضه مردم بدرگاه خدا معلوم میشوند.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۱۸

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۳۰ (شرح میر حبیب الله خوئی)

 حکمت ۴۵۴ صبحی صالح

۴۵۴-وَ قَالَ ( علیه‏ السلام  )مَا لِابْنِ آدَمَ وَ الْفَخْرِ أَوَّلُهُ نُطْفَهٌ وَ آخِرُهُ جِیفَهٌ وَ لَا یَرْزُقُ نَفْسَهُ وَ لَا یَدْفَعُ حَتْفَهُ

 شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الثلاثون بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۳۰) و قال علیه السّلام: ما لابن آدم و الفخر: أوّله نطفه، و آخره جیفه، و لا یرزق نفسه، و لا یدفع حتفه.

المعنى

الفخر إمّا بمظاهر جسمانیّه من القوّه و الجمال، و إمّا بقوى معنویّه من‏ القدره و الکمال، فنبّه علیه السّلام إلى أنّ ابن آدم مسلوب الفخر من الجهتین: أمّا من جهه جسمه فأوّله نطفه قذره لا قوّه فیها و لا جمال، و آخره جیفه نتنه عفنه یفرّ منها، و أمّا من جهه القوى المعنویّه فانّه لا یقدر على رزق نفسه فضلا عن غیره فهو عبد کلّ على مولاه، و لا یقدر على حفظ نفسه من الموت و الفناء فمن أین له الفخر.

الترجمه

فرمود: فخر کجا و آدمیزاده کجا آغازش نطفه است و انجامش مردار گندیده، روزى‏ ده خود نیست، و مرگ خود را دفع نتواند.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۱۳

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۲۹ (شرح میر حبیب الله خوئی)

  حکمت ۴۵۱ صبحی صالح

۴۵۱-وَ قَالَ ( علیه‏ السلام  )زُهْدُکَ فِی رَاغِبٍ فِیکَ نُقْصَانُ حَظٍّ وَ رَغْبَتُکَ فِی زَاهِدٍ فِیکَ ذُلُّ نَفْسٍ

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

التاسعه و العشرون بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۲۹) و قال علیه السّلام: زهدک فی راغب فیک نقصان حظّ، و رغبتک فی زاهد فیک ذلّ نفس.

المعنى

الرغبه هى حقیقه إظهار الحاجه و التّقاضا، فاذا رغب القلب الى شی‏ء مدّ الید إلیه و تحرّک اللّسان باظهار الحاجه لدیه، فمن المروّه إجابه هذه الرّغبه و اغتنام هذه المحبّه فانّها توجب الصداقه و تحکیم الاخوّه، و النیل بالمقاصد من شتّى النواحی، فالزهد فی الرّاغب إلى الشخص یوجب نقص الحظّ، کما أنّ الرغبه فیمن یزهد فی الرّاغب إظهار حاجه لدى من یردّها، و هو ذلّ و هوان.

الترجمه

فرمود: کناره‏ گیرى از کسى که دل بتو دهد مایه کمبود حظ و بهره است و دلدادن تو بکسى که از تو کناره گیرد خوارى نفس است.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۴

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۲۸ (شرح میر حبیب الله خوئی)مزاح وشوخی

  حکمت ۴۵۰ صبحی صالح

۴۵۰-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )مَا مَزَحَ امْرُؤٌ مَزْحَهً إِلَّا مَجَّ مِنْ عَقْلِهِ مَجَّهً

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الثامنه و العشرون بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۲۸) و قال علیه السّلام: ما مزح امرء مزحه إلّا مجّ من عقله مجّه.

اللغه

(مجّ) مجّا الشراب أو الشی‏ء من فمه: رمى به.

المعنى

المزاح قول أو عمل یصدر لا على وجه الجدّ و الغرض العقلانى، و لا یصدر المزاح من المازح إلّا و قد نزّل نفسه منزله صبیّ أو سفیه، و هذا هو سرّ عدم الاعتناء به و عدم مسئولیه المازح عند العقلاء، لأنّ کلامه أو عمله ینزل منزله کلام أو عمل من لا تکلیف علیه، و یعدّ فی من وضع عنهم القلم، و هذا هو مجّ العقل و طرده عینا.

 

الترجمه

فرمود: هیچ مردى یک شوخى نکند جز این که از خردش از دهانش پرانده است.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۵

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۲۷ (شرح میر حبیب الله خوئی)

  حکمت ۴۴۹ صبحی صالح

۴۴۹-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )مَنْ کَرُمَتْ عَلَیْهِ نَفْسُهُ هَانَتْ عَلَیْهِ شَهَوَاتُهُ

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

السابعه و العشرون بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۲۷) و قال علیه السّلام: من کرمت علیه نفسه هانت علیه شهواته.

المعنى

من نال شهوه فان کانت من حلال فقد نقص نشاطا و قوّه، و إن کانت من حرام فقد نقص مع ذلک مروّه و کرامه، فاتّباع الشهوات موجب للنقصان فی الجسم و المال فی الدنیا، و یتبعه العذاب و السخط فی الاخره إن کان على غیر وجه مشروع فمن یهتمّ بنفسه و یرید أن یحفظ کرامتها فیهون علیه شهوته و یردع عنها.

الترجمه

فرمود: هر که خویش را ارجمند دارد شهوتش را خوار شمارد.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۴

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۲۶ (شرح میر حبیب الله خوئی)

  حکمت ۴۴۸ صبحی صالح

۴۴۸-وَ قَالَ ( علیه‏السلام  )مَنْ عَظَّمَ صِغَارَ الْمَصَائِبِ ابْتَلَاهُ اللَّهُ بِکِبَارِهَا

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

السادسه و العشرون بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۲۶) و قال علیه السّلام: من عظّم صغار المصائب ابتلاه اللَّه بکبارها.

المعنى

لعلّ سرّه أنّ من حکم نزول البلا تأدیب العبد على الصّبر و حصول ملکه الصبر له بالمقاومه تجاه البلا، فاذا عظّم المصیبه الصغیره یظهر منه الجزع فیبتلیه اللَّه بکبیرتها لیرضى بصغیرتها و یصبر علیها، کما حکى أنّ رجلا رکب البحر مع عبد له فشرع العبد یجزع عن أهوال البحر و أحوالها و هو یسلّیه و لا یفید، فعرض حاله على حکیم معه فی السفینه فقال: ألقه فی البحر ثمّ خذه، ففعل فسکت العبد بعد ذلک و اطمأنّ.

 

الترجمه

فرمود: هر که مصیبت کوچک را بزرگ شمارد خداوندش بمصیبتهاى بزرگ گرفتار کند.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۱۳

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۲۵ (شرح میر حبیب الله خوئی)

  حکمت ۴۴۷ صبحی صالح

۴۴۷-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )مَنِ اتَّجَرَ بِغَیْرِ فِقْهٍ فَقَدِ ارْتَطَمَ فِی الرِّبَا

  شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الخامسه و العشرون بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۲۵) و قال علیه السّلام: من اتّجر بغیر فقه فقد ارتطم فی الرّبا.

اللغه

(ارتطم) فی الوحل و نحوه: وقع فیه فلم یمکنه الخلاص یقال: تجر فلان و اتّجر فهو تاجر.

المعنى

الربا یقع على وجهین:

۱-  ربا البیع و هو مبادله جنس بمثله مع الزیاده.

۲-  ربا القرض و هو اقراض شی‏ء مع اشتراط الزیاده فی ردّه، و فی کلّ منهما مسائل دقیقه لا یمیّزها إلّا الفقیه الماهر، حتّى أنّ العظماء من الفقهاء قد اشتبه علیهم الأمر فی بعض الفروع و اختلفوا فیها أشدّ الاختلاف کبیع لحم البقر بلحم الغنم متفاضلا، و کذا لبنهما و جلودهما و غیر ذلک.

الترجمه

فرمود: هر کس نادان بمسائل کسب معامله کند در منجلاب ربا فرو افتد.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۱۰

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۲۴ (شرح میر حبیب الله خوئی)

 حکمت ۴۴۶ صبحی صالح

۴۴۶- وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  ) لِغَالِبِ بْنِ صَعْصَعَهَ أَبِی الْفَرَزْدَقِ فِی کَلَامٍ دَارَ بَیْنَهُمَا مَا فَعَلَتْ إِبِلُکَ الْکَثِیرَهُ قَالَ دَغْدَغَتْهَا الْحُقُوقُ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ فَقَالَ ( علیه‏ السلام  )ذَلِکَ أَحْمَدُ سُبُلِهَا

 شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الرابعه و العشرون بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۲۴) و قال علیه السّلام لغالب بن صعصعه أبی الفرزدق فی کلام دار بینهما: ما فعلت إبلک الکثیره قال: ذعذعتها الحقوق یا أمیر المؤمنین، فقال علیه السّلام: ذلک أحمد سبلها.

اللغه

(ذعذعتها) بالذال المعجمه: فرّقتها، الذعاذع: الفرق المتفرّقه.

المعنى

فی الشرح المعتزلی: دخل غالب بن صعصعه بن ناجیه بن عقال المجاشعى على أمیر المؤمنین علیه السّلام أیام خلافته، و غالب شیخ کبیر، و معه ابنه همام الفرزدق و هو غلام یومئذ، فقال له أمیر المؤمنین علیه السّلام: من الشیخ قال: أنا غالب بن صعصعه قال: ذو الابل الکثیره قال: نعم، قال: ما فعلت ابلک قال: ذعذعتها الحقوق و أذهبت الحمالات و النوائب، قال: ذاک أحمد سبلها من هذا الغلام معک قال: هذا ابنى قال: ما اسمه قال: همام، و قد رویته الشعر یا أمیر المؤمنین و کلام العرب و یوشک أن یکون شاعرا مجیدا فقال: لو أقرأته القرآن فهو خیر له… أقول: واجه علیّ علیه السّلام هذا الشیخ الطاعن فی السنّ الشاغل مع الاسراب من الابل المنهمک فیها فکانه لا یفهم من الحیاه غیرها، فسأله علیه السّلام عنها فلم یملک نفسه إذ شکى إلیه ممّا اخذ منه من زکاتها فعزاه بقوله: ذاک أحمد سبلها و وصّاه فی ابنه فرزدق بتعلیم القرآن إیّاه، فصار ذلک غایه مناه.

الترجمه

بغالب بن صعصعه پدر فرزدق در گفتگوئى که به آن حضرت داشت فرمود: شتران فراوانت چه کردند در پاسخ گفت: یا امیر المؤمنین حقوق آنها را پراکند، در پاسخش فرمود: این بهترین راه مصرف آنها بود.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۶

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۲۳ (شرح میر حبیب الله خوئی)

 حکمت ۴۴۵ صبحی صالح

۴۴۵-وَ قَالَ ( علیه‏السلام )إِذَا کَانَ فِی رَجُلٍ خَلَّهٌ رَائِقَهٌ فَانْتَظِرُوا أَخَوَاتِهَا

شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الثالثه و العشرون بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۲۳) و قال علیه السّلام: إذا کان فی رجل [الرّجل‏] خلّه رائقه فانتظروا أخواتها.

اللغه

(الرائقه): المعجبه.

المعنى

مصدر الصفات البارزه فی الانسان ملکات نفسانیه و استعدادات عقلیه کامنه، فانّ الانسان یکون کالمعدن العمیق باطنه و ما یصدر منه من الأقوال و الأفعال و الخلال مظاهر لکمونه و انفجار لعیونه المستوره فی وجوده، فکما أنّ ظهور قطعه من حجر الذهب فی جبل یدلّ على أنّ الجبل ذهب، و خروج شربه ماء من عین یدلّ على ما یخزن فیه من الماء العذب أو المرّ، فکذلک ظهور خلّه من الانسان نموذج عمّا فی وجوده و کمونه من الخلال المشابهه لها فیستدلّ بها علیها.

الترجمه

چون در مردى صفت برجسته ‏اى باشد از او انتظار همانندهایش را داشته باشید.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۲۰

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۲۲ (شرح میر حبیب الله خوئی)

 حکمت ۴۴۴ صبحی صالح

۴۴۴-وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  )قَلِیلٌ مَدُومٌ عَلَیْهِ خَیْرٌ مِنْ کَثِیرٍ مَمْلُولٍ مِنْهُ

 شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الثانیه و العشرون بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۲۲) و قال علیه السّلام: قلیل مدوم علیه خیر من کثیر مملول منه.

 

قال الشارح المعتزلی فی شرح الحکمه السابقه: یقال: إنّ الرّضی ختم کتاب نهج البلاغه بهذا الفصل و کتبت به نسخ متعدّده، ثمّ زاد علیه إلى أن و فی الزیادات الّتی نذکرها فیما بعد.

أقول: قد سبق هذه الحکمه و علّقنا علیها شرحا موجزا فلا نطیل بالاعاده

الترجمه

اندک کار خیرى که بر آن مداومت شود به از بسیاریست که باعث ملال گردد.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۴

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۲۱ (شرح میر حبیب الله خوئی)وصف مالک اشتر

 حکمت ۴۴۳ صبحی صالح

۴۴۳- وَ قَالَ ( علیه ‏السلام  ) وَ قَدْ جَاءَهُ نَعْیُ الْأَشْتَرِ رَحِمَهُ اللَّهُمَالِکٌ وَ مَا مَالِکٌ وَ اللَّهِ لَوْ کَانَ جَبَلًا لَکَانَ فِنْداً وَ لَوْ کَانَ حَجَراً لَکَانَ صَلْداً لَا یَرْتَقِیهِ الْحَافِرُ وَ لَا یُوفِی عَلَیْهِ الطَّائِرُ

قال الرضی و الفند المنفرد من الجبال

 شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

الحادیه و العشرون بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۲۱) و قال علیه السّلام و قد جاءه نعى الأشتر رحمه اللَّه: مالک و ما مالک، و اللَّه لو کان جبلا لکان فندا، [و لو کان حجرا لکان صلدا]: لا یرتقیه الحافر، و لا یوفی علیه الطائر. قال الرّضیّ رحمه اللَّه: و الفند المنفرد من الجبال.

الاعراب

مالک، مبتدأ أو فاعل أى مات مالک، و ما استفهامیّه فی معرض التّعجب من مالک و قوّته فی الدین.

المعنى

قال الشارح المعتزلی: الفند قطعه الجبل طولا و لیس الفند القطعه من الجبل کیفما کانت و لذلک قال علیه السّلام: (لا یرتقیه الحافر) إلى أن قال-  ثمّ وصف تلک القطعه بالعلوّ العظیم فقال (و لا یوفی علیه الطائر) أی لا یصعد علیه، یقال: أوفى فلان على الجبل: أشرف.

أقول: الجملتان بعد الفنذ صفتان له، و قد جعلهما هذا الشارح توضیحا له و فیه نظر.

الترجمه

چون خبر مرگ اشتر را باو دادند فرمود: مالک درگذشت وه چه مالکى بود اگر کوهى بحساب آید یکتا کوهى بود که نه سم‏دارى را توان برآمدن بر آن بود، و نه پرنده ‏اى را نیروى پرواز بر سر آن.

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۲۰

نهج البلاغه کلمات قصار حکمت شماره ۴۲۰ (شرح میر حبیب الله خوئی)

  حکمت ۴۴۲ صبحی صالح

۴۴۲-وَ قَالَ ( علیه‏السلام  )لَیْسَ بَلَدٌ بِأَحَقَّ بِکَ مِنْ بَلَدٍ خَیْرُ الْبِلَادِ مَا حَمَلَکَ

 شرح میر حبیب الله خوئی ج۲۱

العشرون بعد أربعمائه من حکمه علیه السّلام

(۴۲۰) و قال علیه السّلام: لیس بلد بأحقّ بک من بلد، خیر البلاد ما حملک.

المعنى

کثیرا ما یضیق حال الانسان فی وطنه المألوف و بلده المأنوس، فیضطرّ إلى الرّحله إلى بلاد اخرى، و من ذلک مهم الهجره الّتی شرعت بعد هجره النبیّ صلّى اللَّه علیه و آله وجوبا و تعقبها هجره المسلمین وراء الجهاد و الفتوح الاسلامى إلى بلاد شاسعه، و الهجره من مشاق التکالیف و مفارقه البلد صعب على أکثر النفوس، فجاء کلامه علیه السّلام تسلیه للمهاجرین من الأوطان و بیّن أنّ خیر البلاد ما حمل الانسان و وافقه فی سنن معاشه و التهیّه لمعاده.

الترجمه

شهرى براى تو سزاوارتر از شهر دیگر نیست، بهترین شهرها شهریست که از تو پذیرائى کند

منهاج ‏البراعه فی ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه(الخوئی)//میر حبیب الله خوئی

بازدیدها: ۶